دەرمانەکان
سەرچاوەیەکی متمانەپێکراو بۆ زانیاری ورد لەسەر دەرمانەکان. دەرمان بەپێی جۆر، پۆل، یان ناو بگەڕە.
Proton pump inhibitor
4 دەرمان
OMESIM Insta, Prilosec, Losec, Zegerid
omeprazole
ئۆمێسیم ئینستا (OMESIM Insta) دەرمانێکی بەربڵاوە کە بۆ کەمکردنەوەی ترشەڵۆکی گەدە بەکاردێت. ئەم دەرمانە سەر بە پۆلێکە کە پێی دەوترێت "هێڵگرەکانی پەمپی پرۆتۆن" (Proton Pump Inhibitors - PPIs). ئۆمێسیم ئینستا بە کەمکردنەوەی بڕی ترشەڵۆک لە گەدەدا کار دەکات، کە ئەمەش یارمەتی چارەسەرکردنی برینەکانی گەدە و سورێنچک دەدات و نیشانەکانی گەدەسووتان و ترشەڵۆکی گەدە کە بەهۆی نەخۆشی گەڕانەوەی ترشەڵۆکی گەدە (GERD) دروست دەبن، کەمدەکاتەوە. ئەم دەرمانە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی گەڕانەوەی ترشەڵۆکی گەدە (GERD)، هەوکردنی سورێنچک (erosive esophagitis)، برینی گەدە و ڕیخۆڵە، و هەروەها بۆ چارەسەرکردنی حاڵەتێک کە پێی دەوترێت سیندڕۆمی زۆڵینگەر-ئیلیسن (Zollinger-Ellison syndrome) بەکاردێت، کە تێیدا گەدە بڕێکی زۆر ترشەڵۆک بەرهەم دەهێنێت.
Nexium, Esotrex
esomeprazole
• زانیارییە فارماکۆلۆژییەکان: - پۆلی دەرمان و میکانیزمی کارکردنی دەرمان (Mechanism of Action): ئێسۆمیپرازۆڵ سەر بە پۆلی دەرمانەکانی بلۆککەری پەمپی پرۆتۆن (Proton Pump Inhibitors - PPIs)ە. میکانیزمی کارکردنی بریتییە لە بەستنەوەی نەگەڕاوە بە ئەنزیمی H+/K+-ATPase (پەمپی پرۆتۆن) لە خانەکانی پاریتاڵی گەدەدا. ئەم ئەنزیمە بەرپرسیارە لە قۆناغی کۆتایی دەردانی ترشەڵۆکی گەدە. بە ڕێگریکردن لە کارکردنی ئەم ئەنزیمە، ئێسۆمیپرازۆڵ بە شێوەیەکی کاریگەر دەردانی ترشەڵۆکی گەدە، چ لە دۆخی ئاسایی و چ لە دۆخی هانداندا، کەم دەکاتەوە، کە دەبێتە هۆی کەمبوونەوەیەکی بەرچاو و درێژخایەن لە بەرهەمهێنانی ترشەڵۆکی گەدە. - گرووپی کیمیایی و تایبەتمەندییەکانی: ئێسۆمیپرازۆڵ بریتییە لە S-ئایسۆمەری ئۆمیپرازۆڵ. لە ڕووی کیمیاییەوە، جێگرەوەیەکی بێنزیمیدازۆڵە. ماددەیەکی بنچینەیی لاوازە کە لە ژینگەی ترشەڵۆکی کەناڵەکانی خانەی پاریتاڵدا چالاک دەبێت. - چۆنیەتی کاریگەری لەسەر سیستەمی جەستە: بە کەمکردنەوەی ترشەڵۆکی گەدە، یارمەتی ساڕێژبوونی برینەکان، زیانەکانی سورێنچک، و کەمکردنەوەی نیشانەکانی پەیوەست بە نەخۆشییەکانی ترشەڵۆکی گەدە دەدات. • فارماکۆکینێتیکس (Pharmacokinetics): - هەڵمژین و بەردەستبوونی زیندەیی (Bioavailability): بە خێرایی لە دوای خواردنی دەمەوە هەڵدەمژرێت. بەردەستبوونی زیندەیی نزیکەی 64%ە دوای یەک دۆزی 40 ملگ، کە بە بەکارهێنانی دووبارە بۆ نزیکەی 89% زیاد دەکات بەهۆی کەمبوونەوەی میتابۆلیزمی یەکەم تێپەڕبوون. - دابەشبوون لە جەستەدا (Distribution): بە ڕێژەیەکی زۆر (نزیکەی 97%) بە پرۆتینەکانی خوێنەوە دەبەسترێتەوە. - میتابۆلیزم و دەرچوون (Metabolism & Excretion): بە شێوەیەکی فراوان لە جگەردا میتابۆلیزم دەکرێت لەلایەن سیستەمی ئەنزیمی سایکرۆم P450 (CYP)، بە پلەی یەکەم لەلایەن CYP2C19 و CYP3A4. میتابۆلیتەکانی ناچالاکن. بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی میزەوە (نزیکەی 80%) و پیساییەوە (نزیکەی 20%) دەردەچێت. - نیوە تەمەن (Half-life) و کاتی گەیشتن بە لوتکەی بەرزترین چڕی: نیوە تەمەنی لە پلازمادا نزیکەی 1-1.5 کاتژمێرە. بەرزترین چڕی لە پلازمادا (Tmax) لە ماوەی 1-2 کاتژمێردا دەگات. • بەکارهێنانەکانی کلینیکی: - بەکارهێنانی سەرەکی و پەسەندکراو: چارەسەرکردنی نەخۆشی هەڵگەڕانەوەی گەدە و سورێنچک (GERD)، ساڕێژکردنی زیانەکانی سورێنچک (erosive esophagitis)، پاراستنی ساڕێژبوونی زیانەکانی سورێنچک، GERDی نیشانەدار، لەناوبردنی بەکتریای هێلیکۆباکتەر پایلۆری (بە هاوبەشی لەگەڵ دژە زیندەییەکان)، چارەسەرکردن و ڕێگریکردن لە برینی گەدە کە بەهۆی NSAIDەکانەوە دروست دەبن، نەخۆشی زۆلینجەر-ئیلیسن. - بەکارهێنانی لاوەکی (Off-label uses) ئەگەر هەبێت: ڕێگریکردن لە برینی سترێس لە نەخۆشە سەختەکاندا، زیاد دەردانی ترشەڵۆکی گەدە بەبێ هۆکار (idiopathic gastric acid hypersecretion). - نەخۆشییە ئامانجەکان: نەخۆشییەکانی پەیوەست بە ترشەڵۆکی بەشی سەرەوەی کۆئەندامی هەرس. - سوودەکانی چارەسەرکردن و ئەنجامەکان: کەمبوونەوەیەکی بەرچاو لە ترشەڵۆکی گەدە، کە دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی نیشانەکان، ساڕێژبوونی زیانەکانی ناوپۆش، و ڕێگریکردن لە ئاڵۆزییەکان. • کاریگەری و کات بۆ دەرکەوتنی سوود: - کاتی دەستپێکردنی کاریگەری: سەرکوتکردنی ترشەڵۆک لە ماوەی 1 کاتژمێردا دوای خواردنی دەرمانەکە دەست پێدەکات. کاریگەری تەواوی سەرکوتکردنی ترشەڵۆک بە گشتی لە ماوەی 2-3 ڕۆژدا لە بەکارهێنانی ڕۆژانەدا دەردەکەوێت. - ماوەی کارکردنی دەرمان: کاریگەری سەرکوتکردنی ترشەڵۆک بۆ زیاتر لە 24 کاتژمێر بەردەوام دەبێت بەهۆی بەستنەوەی نەگەڕاوە بە پەمپی پرۆتۆن. - کارلێکەکانی دەرمانی (Drug Interactions): دەتوانێت کارلێک لەگەڵ ئەو دەرمانانە بکات کە هەڵمژینیان پشت بە pH دەبەستێت (وەک کیتۆکۆنازۆڵ، خوێیەکانی ئاسن)، ئەو دەرمانانەی کە لەلایەن CYP2C19 میتابۆلیزم دەکرێن (وەک کلۆپیدۆگرێل، سیتالۆپرام)، و مێتۆترێکسەیت. - کاریگەری خۆراک لەسەر هەڵمژین: خۆراک دەتوانێت هەڵمژینی ئێسۆمیپرازۆڵ دوابخات و کەم بکاتەوە، بۆیە بە گشتی پێشنیار دەکرێت لانیکەم یەک کاتژمێر پێش ژەمێک بخورێت. • تایبەتمەندییەکانی گرنگ: - خاڵە کلینیکییە تایبەتەکان: سەرکوتکردنی ترشەڵۆک بە شێوەیەکی بەهێزتر و جێگیرتر بە بەراورد لەگەڵ هەندێک PPIی تر بەهۆی فۆرمولەی S-ئایسۆمەرەکەیەوە. - جیاوازی لە دەرمانە هاوشێوەکان: وەک S-ئایسۆمەری ئۆمیپرازۆڵ، پرۆفایلێکی فارماکۆکینێتیکی باشتر و گونجاوترە، کە دەبێتە هۆی چڕییەکی بەرزتر و جێگیرتر لە پلازمادا و بەم شێوەیە سەرکوتکردنی ترشەڵۆک بە شێوەیەکی کاریگەرتر. - پرۆفایلی سەلامەتی و گرنگی چارەسەری: بە گشتی باش قبوڵکراوە. بەکارهێنانی درێژخایەن پێویستی بە چاودێریکردن هەیە بۆ کاریگەرییە لاوەکییە ئەگەرییەکان وەک شکانی ئێسک، هەوکردنی کلۆستریدیۆم دیفیسیل، و کەمی مەگنیسیۆم لە خوێندا.
Prilosec, Losec, Omesec, Zegerid (combined with sodium bicarbonate)
omeprazole
ئۆمیپرازۆل دەرمانێکە لە جۆری ڕاگرەکانی پەمپی پرۆتۆن (PPIs). ئەم دەرمانە کار دەکات لەسەر کەمکردنەوەی ترشەڵۆکی دروستبوو لە گەدەدا. میکانیزمی کارکردنی ئۆمیپرازۆل بریتییە لە بەربەستکردنی پەمپی پرۆتۆن (H+/K+-ATPase)، کە بەرپرسە لە دەردانی ترشەڵۆک لەلایەن خانەکانی پەڕەی گەدە (parietal cells). بە بەربەستکردنی ئەم پەمپە، ئۆمیپرازۆل ڕێگری دەکات لە دەردانی ترشەڵۆک بۆ ناو گەدە، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی ترشەڵۆکی گەدە و یارمەتیدەر دەبێت بۆ چاکبوونەوەی برینەکان و نیشانەکانی پەیوەندیدار بە زیادبوونی ترشەڵۆک. ئۆمیپرازۆل بۆ چارەسەری کۆمەڵێک حاڵەت بەکاردێت، وەک برینی گەدە و دوازدەگرێ، نەخۆشی گەڕانەوەی ترشەڵۆک بۆ سورێنچک (GERD)، و زۆلینگەر-ئێڵیسۆن سیندرۆم.
Protonix
pantoprazole
پانتۆپرازۆڵ ڕێگریکەری پڕۆتۆن پەمپە (PPI) کە ڕێژەی ترشەڵۆکی بەرهەم هێنراو لە گەدەدا کەم دەکاتەوە. بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی گەڕانەوەی ترشەڵۆکی گەدە و سورێنچک (GERD)، هەوکردنی سورێنچک و حاڵەتەکانی تر کە ترشی زۆری گەدەیان تێدایە.