چاوەڕوانی...
Adalat, Procardia, Nifedical, Afeditab
nifedipine
نوسراوە لە لایەن Mhammad SalmJanuary 26, 2026
زانیاری گشتی
نیفێدیپین (Nifedipine) دەرمانێکە سەر بە پۆلی بلۆککەرەکانی کەناڵی کالسیۆم (calcium channel blockers) کە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ چارەسەرکردنی پەستانی بەرزی خوێن (hypertension) و جۆرەکانی ئازاری سنگ (angina) بەکاردێت. ئەم دەرمانە بە هێورکردنەوەی خوێنبەرەکان کار دەکات، کە ئەمەش وادەکات دڵ بە ئاسانی خوێن بپاڵێوێت و سوڕی خوێن باشتر بێت. هەروەها دەتوانرێت بۆ هەندێک حاڵەتی تر وەک دیاردەی ڕاینۆد (Raynaud's phenomenon) بەکاربهێنرێت.
نیشانەکانی بەکارهێنان
- چارەسەرکردنی پەستانی بەرزی خوێن (Hypertension).
- چارەسەرکردنی ئازاری سنگی جێگیر و درێژخایەن (Chronic Stable Angina).
- چارەسەرکردنی ئازاری سنگی سپازمی (Vasospastic Angina یان Prinzmetal's Angina).
- چارەسەرکردنی دیاردەی ڕاینۆد (Raynaud's Phenomenon) (بۆ ئەم حاڵەتە بە شێوەیەکی نافەرمی بەکاردێت).
- ڕاگرتنی منداڵبوونی پێشوەختە (Preterm Labor) (بۆ ئەم حاڵەتە بە شێوەیەکی نافەرمی بەکاردێت بۆ خاوکردنەوەی منداڵدان).
میکانیزمی کارکردن
نیفێدیپین کار دەکات بە بلۆککردنی هاتنە ژوورەوەی ئایۆنەکانی کالسیۆم بۆ ناو خانەکانی ماسولکەی لووسی خوێنبەرەکان و خانەکانی ماسولکەی دڵ (myocardial cells). ئەم بلۆککردنە دەبێتە هۆی فراوانبوونی خوێنبەرەکانی دەوروبەر (peripheral vasodilation)، کەمکردنەوەی بەرگری خوێنبەرەکانی سیستەم (systemic vascular resistance)، و کەمکردنەوەی باری دوای دڵ (afterload). لە ئەنجامدا، پەستانی خوێن دادەبەزێت و دابینکردنی ئۆکسجین بۆ ماسولکەی دڵ باشتر دەبێت، کە ئەمەش یارمەتی کەمکردنەوەی ئازاری سنگ دەدات.
کاریگەرییە لاوەکییەکان
کاریگەرییە باوەکان
- کاریگەرییە باوەکان (Common):
- سەرئێشە
- گێژبوون یان سووکی سەر
- سووربوونەوەی ڕوخسار (flushing)
- ئاوسانی قاچ و پێیەکان (edema)
- دڵتێکەڵهاتن
- لێدانی خێرای دڵ (palpitations)
- ماندوێتی
- خراپتربوونی ئازاری سنگ یان جەڵتەی دڵ (بەتایبەت لە سەرەتای چارەسەردا)
- کاردانەوەی هەستیاری توند (وەک خوران
- ئاوسانی ڕوخسار/زمان/قوڕگ
- کێشەی هەناسەدان)
- کێشەکانی جگەر (وەک زەردویی)
- گەشەکردنی پووک (Gingival Hyperplasia)
- سستبوونی دڵ (Heart Failure) (بەتایبەت لەو کەسانەی کە پێشتر کێشەی دڵیان هەبووە)
کاریگەرییە مەترسیدارەکان
- کاریگەرییە مەترسیدارەکان (Serious):
- دابەزینی زۆری پەستانی خوێن (Severe Hypotension)
ئاگادارییە مەترسیدارەکان
- فۆرمولاسیۆنەکانی خێرا کارکەری نیفێدیپین نابێت لە حاڵەتەکانی جەڵتەی دڵی تازە یان ئازاری سنگی ناجێگیردا بەکاربهێنرێن
- چونکە مەترسی خراپتربوونی دڵ زیاد دەکەن.
- ئەم دەرمانە دەتوانێت ببێتە هۆی دابەزینی بەرچاوی پەستانی خوێن
- بەتایبەت لە سەرەتای چارەسەردا یان کاتێک ژەمە دەرمانەکە زیاد دەکرێت.
- بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت لەو نەخۆشانەی کە سستبوونی دڵیان هەیە یان تەسکبوونەوەی زۆری دەمەوانەی خوێنبەری سەرەکییان هەیە.
- لە هەندێک حاڵەتدا
- نیفێدیپین لەوانەیە ببێتە هۆی خراپتربوونی ئازاری سنگ (paradoxical angina)
- بەتایبەت لە کاتی دەستپێکردنی چارەسەردا.
- نابێت لەناکاو واز لە بەکارهێنانی ئەم دەرمانە بهێنرێت
- چونکە لەوانەیە ببێتە هۆی خراپتربوونی حاڵەتەکە.
- پێویستە ئاگاداری خواردنی شیلکی ترش (grapefruit) و شەربەتەکەی بیت
- چونکە دەتوانێت کاریگەری دەرمانەکە زیاد بکات.
- پێویستە پشکنینی جگەر بە شێوەیەکی ڕێک و پێک بکرێت
- چونکە دەتوانێت کاریگەری لەسەر جگەر هەبێت.
پێش بەکارهێنان
- • پێش وەرگرتنی نیفێدیپین، پزیشک یان دەرمانسازەکەت ئاگادار بکەرەوە ئەگەر هەستیاریت بە نیفێدیپین یان هەر دەرمانێکی تر هەیە. • پزیشکەکەت ئاگادار بکەرەوە دەربارەی هەموو ئەو نەخۆشییانەی کە هەتە، بەتایبەتی نەخۆشییەکانی دڵ (وەک سستبوونی دڵ، جەڵتەی دڵ)، نەخۆشییەکانی جگەر یان گورچیلە، یان پەستانی خوێنی نزم. • لیستی هەموو ئەو دەرمانانەی کە ئێستا بەکاریان دەهێنیت، لەوانە دەرمانی بێ ڕەچەتە، ڤیتامینەکان، و گیادەرمانەکان، بدە بە پزیشکەکەت. • ئەگەر دووگیانیت، پلانی دووگیانیت هەیە، یان شیر دەدەیت، پێش بەکارهێنانی ئەم دەرمانە ڕاوێژ بە پزیشک بکە. • پزیشکەکەت ئاگادار بکەرەوە ئەگەر لەم دواییانەدا تووشی جەڵتەی دڵ بوویت یان ئازاری سنگی ناجێگیرت هەیە.
کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟
- هەستیاری زۆر بە نیفێدیپین یان هەر ماددەیەکی تر لە پێکهاتەی دەرمانەکەدا.
- شۆکی دڵ (Cardiogenic Shock).
- ئازاری سنگی ناجێگیر (Unstable Angina) یان جەڵتەی دڵ (Acute Myocardial Infarction) (بەتایبەت فۆرمولاسیۆنەکانی خێرا کارکەر).
- تەسکبوونەوەی زۆری دەمەوانەی خوێنبەری سەرەکی (Severe Aortic Stenosis).
- نەخۆشی پۆرفیریا (Porphyria).
- بەکارهێنانی هاوکات لەگەڵ ڕیفامپین (Rifampin) یان دەرمانەکانی تری بەهێزکەری ئەنزیمەکانی CYP3A4.
دووگیانی و شیرپێدان
پۆلێنی سەلامەتی:C
- NEEDS_MORE_PREGNANCY_INFO
دۆز و شێوازی بەکارهێنان
- • دەرمانەکە بە تەواوی قووت بدە. فۆرمولاسیۆنەکانی درێژخایەن (extended-release) نابێت بکوترێن، بجوێنرێن، یان بشکێنرێن. • دەتوانرێت لەگەڵ خواردن یان بە بێ خواردن وەربگیرێت، بەڵام هەوڵ بدە هەموو ڕۆژێک لە هەمان کاتدا وەری بگریت. • دەرمانەکە لە پلەی گەرمی ژووردا (20-25 پلەی سەدی) و دوور لە ڕووناکی و شێ بپارێزە. • بوتڵەکە بە توندی داخراو بێت و لە دەستڕاگەیشتنی منداڵان دووری بخەرەوە.
دۆزی لەبیرچوو
ئەگەر ژەمە دەرمانێکت لەبیر کرد، بە زووترین کات کە بیرت کەوتەوە وەری بگرە. بەڵام ئەگەر نزیک بوو لە کاتی ژەمە دەرمانی داهاتوو، ئەوا ژەمە دەرمانە لەبیرکراوەکە فەرامۆش بکە و ژەمە دەرمانی داهاتوو لە کاتی خۆیدا وەربگرە. دوو ژەمە دەرمان لە یەک کاتدا وەرنەگرە بۆ قەرەبووکردنەوەی ژەمە دەرمانە لەبیرکراوەکە.
کارلێکەکان و وریاییەکان
کارلێکی دەرمانی
- **بلۆککەرەکانی بێتا (Beta
- blockers):** بەکارهێنانی هاوکات لەگەڵ بلۆککەرەکانی بێتا دەتوانێت مەترسی سستبوونی دڵ یان دابەزینی زۆری پەستانی خوێن زیاد بکات.
- **دەرمانەکانی تری دابەزێنەری پەستانی خوێن:** بەکارهێنانی هاوکات لەگەڵ دەرمانەکانی تری دابەزێنەری پەستانی خوێن (وەک ACE inhibitors
- diuretics) دەتوانێت کاریگەری دابەزاندنی پەستانی خوێن زیاد بکات.
- **دیگۆکسین (Digoxin):** نیفێدیپین لەوانەیە ئاستی دیگۆکسین لە خوێندا زیاد بکات.
- **سایمیتیدین (Cimetidine):** دەتوانێت ئاستی نیفێدیپین لە خوێندا زیاد بکات.
- **ریفامپین (Rifampin) و دەرمانەکانی تری بەهێزکەری ئەنزیمەکانی CYP3A4:** دەتوانن کاریگەری نیفێدیپین کەم بکەنەوە.
- **کیتۆکۆنازۆڵ (Ketoconazole) و دەرمانەکانی تری بلۆککەری ئەنزیمەکانی CYP3A4:** دەتوانن ئاستی نیفێدیپین لە خوێندا زیاد بکەن.
- **شیلکی ترش (Grapefruit juice):** ئاستی نیفێدیپین لە خوێندا زیاد دەکات.
لە چی دوور بکەویتەوە
- **شیلکی ترش (Grapefruit) و شەربەتەکەی:** خواردنی شیلکی ترش یان خواردنەوەی شەربەتەکەی دەتوانێت ئاستی نیفێدیپین لە خوێندا بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکات و مەترسی کاریگەرییە لاوەکییەکان زیاد بکات.
- **کحول:** خواردنەوەی کحول لەگەڵ نیفێدیپین دەتوانێت کاریگەری دابەزاندنی پەستانی خوێن زیاد بکات و ببێتە هۆی گێژبوون یان سووکی سەر.
- **چالاکییە مەترسیدارەکان:** تاوەکو نەزانیت دەرمانەکە چۆن کاریگەری لەسەرت دەبێت
- خۆت بەدوور بگرە لە شۆفێری کردن یان ئەنجامدانی هەر چالاکییەک کە پێویستی بە وریایی تەواو هەیە
- چونکە دەتوانێت ببێتە هۆی گێژبوون.
بارودۆخی نائاسایی
نیشانەکانی زیادەڕۆیی لە نیفێدیپیندا لەوانەیە بریتی بن لە گێژبوونی زۆر، بێهۆشبوون، لێدانی دڵی خێرا یان خاو یان ناڕێک، سەرئێشەی توند، سەرلێشێواوی، و قسەکردنی ناڕوون. لە حاڵەتی گومانکردن لە زیادەڕۆیی، دەستبەجێ پەیوەندی بە فریاگوزاری پزیشکییەوە بکە یان سەردانی نزیکترین نەخۆشخانە بکە.
📞 پەیوەندی بکە بە 122 (فریاکەوتن)⚕️ ڕاستەوخۆ بەرەو نەخۆشخانە بڕۆ
4
✓ پێداچوونەوەی پزیشکی کراوە
پێداچوونەوە کراوە لەلایەن: Mhammad Salm,
بەرواری پێداچوونەوە: 26.01.2026
دوا نوێکردنەوە: 11.03.2026
هەموو ناوەڕۆکەکانمان لەلایەن پزیشکە پسپۆڕەکانی ئەنجومەنی ڕاوێژکاریمانەوە پێداچوونەوە دەکرێن. ئەنجومەنی ڕاوێژکاری ببینە
یارمەتیمان بدە بۆ باشترکردنی ناوەڕۆکەکانمان
دەرمانی هاوشێوە و پەیوەندیدار
دەرمانە پەیوەندیدارەکان
Apresoline, Hydralazine Hydrochloride
• زانیارییە فارماکۆلۆژییەکان: - پۆلی دەرمان و میکانیزمی کارکردنی دەرمان (Mechani...
Cardura, Cardura XL
• زانیارییە فارماکۆلۆژییەکان: - پۆلی دەرمان و میکانیزمی کارکردنی دەرمان: دۆکسازۆ...
Dilazem, Cardizem CD, Tiazac, Diltzac
دیلتیازێم بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ بەڕێوەبردنی بەرزی فشاری خوێن و ئەنجینای سنگ بەکا...
Norvasc
ئاملۆدیپین ڕێگریکەری کەناڵی کالیسیۆمە کە خوێنبەرەکان فراوان دەکات و ڕۆیشتنی خوێن...