glipizide کێ نەیخوات؟

• هەستیاری زۆر (hypersensitivity) بە گلیپیزاید یان هەر پێکهاتەیەکی تر لە دەرمانەکەدا، یان بە سۆلفۆنیل یۆریاکانی تر.، • نەخۆشی شەکرەی جۆری 1 (Type 1 Diabetes Mellitus)، چونکە لەم جۆرەدا پەنکریاس ئەنسۆلین بەرهەم ناهێنێت.، • کیتۆئەسیدۆزی شەکرەیی (Diabetic Ketoacidosis - DKA)، کە حاڵەتێکی مەترسیداری شەکرەیە و پێویستی بە چارەسەری ئەنسۆلین هەیە.

glipizide (Glucotrol, Glucotrol XL) - Sulfonylurea و Antidiabetic | KurdMedic

چاوەڕوانی...

زانیاری گشتی

گلیپیزاید دەرمانێکە سەر بە پۆلی سۆلفۆنیل یۆریاکان (sulfonylureas) کە بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی شەکرەی جۆری 2. ئەم دەرمانە بە شێوەیەکی سەرەکی یارمەتی کۆنترۆڵکردنی ئاستی شەکری خوێن دەدات.

**فارماکۆلۆژی (Pharmacology)

** گلیپیزاید کار دەکات بە هاندانی خانەکانی بێتا (beta cells) لە پەنکریاسدا بۆ دەردانی ئەنسۆلینی زیاتر. ئەنسۆلین هۆرمۆنێکە کە یارمەتی گواستنەوەی شەکر لە خوێنەوە بۆ ناو خانەکانی جەستە دەدات بۆ بەکارهێنان وەک وزە. هەروەها، گلیپیزاید دەکرێت هەستیاری خانەکانی جەستە بۆ ئەنسۆلین زیاد بکات و دەردانی گلوکۆز لە جگەرەوە کەم بکاتەوە. ئەم کاریگەرییانە پێکەوە دەبنە هۆی دابەزاندنی ئاستی شەکری خوێن.

**فارماکۆکینێتیکس (Pharmacokinetics)

** گلیپیزاید بە خێرایی و بە تەواوی لە ڕیخۆڵەکانەوە هەڵدەمژرێت دوای خواردنی بە دەم. کاریگەرییەکەی بەگشتی لە ماوەی 30 خولەکدا دەست پێدەکات و کاریگەرییەکەی بۆ 10-24 کاتژمێر دەمێنێتەوە، بەپێی جۆری دەرمانەکە (ئاسایی یان درێژخایەن). گلیپیزاید بە شێوەیەکی بەرفراوان لە جگەردا میتابۆڵیزە دەکرێت بۆ گۆڕانکارییەکانی بێ چالاکی، و بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی گورچیلەکانەوە دەردەچێت. نیوەتەمەنی (half-life) گلیپیزایدی ئاسایی نزیکەی 2-4 کاتژمێرە.

**بەکارهێنانە کلینیکییەکان (Clinical Uses)

** گلیپیزاید بە تەنیا یان لەگەڵ دەرمانەکانی تری شەکرەدا بەکاردێت بۆ باشترکردنی کۆنترۆڵی گشتی شەکری خوێن لە نەخۆشانی شەکرەی جۆری 2 دا. ئەم دەرمانە بەشێکە لە پلانی چارەسەری گشتگیر کە ڕێجیمێکی تەندروست و وەرزشی بەردەوام لەخۆدەگرێت.

**تایبەتمەندییە تایبەتەکان (Special Characteristics)

** گلیپیزاید بۆ شەکرەی جۆری 1 بەکارنایەت، چونکە لە شەکرەی جۆری 1دا پەنکریاس بە تەواوی ئەنسۆلین بەرهەم ناهێنێت. یەکێک لە کاریگەرییە لاوەکییە سەرەکییەکانی بریتییە لە مەترسی کەمی شەکری خوێن (hypoglycemia)، بەتایبەت ئەگەر ژەمەکان بە ڕێک و پێک نەخورێن یان وەرزشی زۆر بکرێت. پێویستە نەخۆشەکان بەردەوام چاودێری ئاستی شەکری خوێنیان بکەن.

نیشانەکانی بەکارهێنان

• چارەسەرکردنی نەخۆشی شەکرەی جۆری 2 لە گەورەکاندا، بەتایبەت ئەو نەخۆشانەی کە پەنکریاسیان هێشتا توانای دەردانی ئەنسۆلینی هەیە.

• کۆنترۆڵکردنی ئاستی شەکری خوێن (گلوکۆزی خوێن) لەو نەخۆشانەی کە بە تەنیا ڕێجیم و وەرزش ناتوانن ئاستی شەکریان کۆنترۆڵ بکەن.

• بەکارهێنانی وەک بەشێک لە پلانی چارەسەری گشتگیر بۆ شەکرەی جۆری 2، کە ڕێجیمێکی تەندروست و چالاکی جەستەیی لەخۆدەگرێت.

• دەکرێت بە تەنیا یان لەگەڵ دەرمانەکانی تری دژە شەکرەی دەمەکی (وەک میتفۆرمین) یان ئەنسۆلین بەکاربهێنرێت بۆ گەیشتن بە ئاستی شەکری خوێنی ئامانج.

• کەمکردنەوەی ئاستی گلوکۆزی خوێن لە بەیانیاندا (fasting blood glucose) و دوای ژەمەکان (postprandial glucose).

ئاگادارییە مەترسیدارەکان

• **کەمی شەکری خوێن (Hypoglycemia):** گلیپیزاید دەتوانێت ببێتە هۆی کەمی شەکری خوێن، بەتایبەت ئەگەر ژەمەکان بە ڕێک و پێک نەخورێن، وەرزشی زۆر بکرێت، یان لەگەڵ دەرمانەکانی تردا بەکاربهێنرێت کە شەکری خوێن دادەبەزێنن. پێویستە نەخۆشەکان نیشانەکانی کەمی شەکری خوێن بزانن و چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵیدا فێر ببن.
• **چاودێری شەکری خوێن:** پێویستە بەردەوام ئاستی شەکری خوێن چاودێری بکرێت بۆ دڵنیابوون لە کاریگەری دەرمانەکە و ڕێگریکردن لە کەمی یان زۆری شەکری خوێن.
• **نەخۆشییەکانی گورچیلە و جگەر:** پێویستە بە وریاییەوە لە نەخۆشانی تووشبوو بە نەخۆشییەکانی گورچیلە یان جگەر بەکاربهێنرێت، چونکە دەکرێت کاریگەری دەرمانەکە زیاد بکات و مەترسی کەمی شەکری خوێن بەرز بکاتەوە. لەوانەیە پێویست بێت دۆزەکەی کەم بکرێتەوە.
• **ڕێجیم و وەرزش:** گلیپیزاید تەنیا بەشێکە لە پلانی چارەسەری شەکرە. پێویستە نەخۆشەکان بەردەوام بن لە ڕێجیمێکی تەندروست و وەرزشی بەردەوام بۆ باشترین ئەنجام.
• **کاردانەوەی هەستیاری:** لەوانەیە هەندێک کەس کاردانەوەی هەستیاری بە گلیپیزاید یان سۆلفۆنیل یۆریاکانی تر نیشان بدەن. لە کاتی دەرکەوتنی نیشانەکانی هەستیاری، پێویستە دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت.
• **کاریگەری لەسەر لێخوڕین و ئامێرەکان:** کەمی شەکری خوێن دەتوانێت کاریگەری لەسەر توانای لێخوڕینی ئۆتۆمبێل یان کارکردن بە ئامێرە قورسەکان هەبێت. پێویستە نەخۆشەکان ئاگاداری ئەم مەترسییە بن.
• **بەساڵاچووان:** بەساڵاچووان لەوانەیە زیاتر تووشی کەمی شەکری خوێن ببن، بۆیە پێویستە دۆزەکەیان بە وریاییەوە ڕێک بخرێت و چاودێرییەکی ورد بکرێن.
• **خواردنەوە کحولییەکان:** خواردنەوەی کحول لەوانەیە مەترسی کەمی شەکری خوێن زیاد بکات، بۆیە پێویستە لە کاتی بەکارهێنانی گلیپیزایددا خۆیان لێ بپارێزن.

پێش بەکارهێنان

کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟

• هەستیاری زۆر (hypersensitivity) بە گلیپیزاید یان هەر پێکهاتەیەکی تر لە دەرمانەکەدا، یان بە سۆلفۆنیل یۆریاکانی تر.
• نەخۆشی شەکرەی جۆری 1 (Type 1 Diabetes Mellitus)، چونکە لەم جۆرەدا پەنکریاس ئەنسۆلین بەرهەم ناهێنێت.
• کیتۆئەسیدۆزی شەکرەیی (Diabetic Ketoacidosis - DKA)، کە حاڵەتێکی مەترسیداری شەکرەیە و پێویستی بە چارەسەری ئەنسۆلین هەیە.
• کۆما یان پێش کۆمای شەکرەیی (diabetic coma or pre-coma).
• نەخۆشی توندی گورچیلە یان جگەر، چونکە دەکرێت ببێتە هۆی کۆبوونەوەی دەرمانەکە و زیادبوونی مەترسی کەمی شەکری خوێن.
• دووگیانی و شیردان (بەگشتی پێشنیار ناکرێت و پێویستە بە وریاییەوە بڕیاری لەسەر بدرێت).

سەرچاوەکان

سەرچاوە و بەڵگە پزیشکییە باوەڕپێکراوەکان

Source

پشکنراو و باوەڕپێکراو

کورد میدیک پابەندە بە بەکارهێنانی سەرچاوە زانستییە باوەڕپێکراوەکان. ئەم بابەتە پێداچوونەوەی بۆ کراوە و سەرچاوەکانی لە گۆڤارە پزیشکییە جیهانییەکانەوە وەرگیراون.

پشکنینی گشتی تەندروستی

ڕاوێژی پزیشکی ئۆنلاین

Glucotrol, Glucotrol XL

زانیاری گشتی

**فارماکۆلۆژی (Pharmacology)

**فارماکۆکینێتیکس (Pharmacokinetics)

**بەکارهێنانە کلینیکییەکان (Clinical Uses)

**تایبەتمەندییە تایبەتەکان (Special Characteristics)

نیشانەکانی بەکارهێنان

ئاگادارییە مەترسیدارەکان

پێش بەکارهێنان

کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟

سەرچاوەکان

سەرچاوەکان

پشکنراو و باوەڕپێکراو

ئاگاداری پزیشکی گرنگ

✓ پێداچوونەوەی پزیشکی کراوە

دەرمانی هاوشێوە و پەیوەندیدار

دەرمانە پەیوەندیدارەکان

Diamicron, Gliclazide MR, Glucolife, Diabex, Glyade

Diamicron

Amaryl

ئاگاداری پزیشکی گرنگ