چاوەڕوانی...
نوسراوە لە لایەن Mhammad SalmDecember 18, 2025
زانیاری گشتی
کۆلاجین یەکێکە لە گرنگترین و زۆرترین پرۆتینەکان لە جەستەی مرۆڤدا، نزیکەی یەک لەسەر سێی کۆی پرۆتینەکانی جەستە پێکدەهێنێت. ئەم پرۆتینە پێکهاتەیەکی سەرەکییە بۆ شانە گرێدەرەکان (connective tissues) و ڕۆڵێکی بنەڕەتی دەبینێت لە پاراستنی یەکپارچەیی و بەهێزی پێست، ئێسک، جومگەکان، ژێکان (tendons)، بەندۆکەکان (ligaments)، و تەنانەت ددان و موو و نینۆکیش. کۆلاجین لە ڕووی پێکهاتەییەوە شێوەی لوولپێچی سێ قۆڵی (triple helix) هەیە، کە ئەمەش تایبەتمەندییەکی ناوازەی پێدەبەخشێت بۆ دابینکردنی بەهێزی و نەرمی. زیاتر لە 28 جۆری جیاوازی کۆلاجین هەیە، بەڵام جۆرەکانی Type I, Type II, و Type III باوترین و زۆرترینن. Type I زۆرترین جۆرە و لە پێست، ئێسک، ژێکان و ددانەکاندا دەدۆزرێتەوە. Type II زیاتر لە کڕکڕاگە (cartilage) و جومگەکاندا هەیە، لە کاتێکدا Type III لە پێست، ماسولکەکان و دیواری خوێنبەرەکاندا دەبینرێت.
لە ڕووی بایۆلۆژییەوە، کۆلاجین وەک چوارچێوەیەک کاردەکات کە خانەکان لەسەری گەشە دەکەن و شانەکان پێکدەهێنن. ئەمەش یارمەتی چاکبوونەوەی برین و دروستبوونەوەی شانەکان دەدات. لەگەڵ تێپەڕبوونی تەمەندا، بەرهەمهێنانی کۆلاجین لە جەستەدا کەم دەبێتەوە، کە ئەمەش دەبێتە هۆی دەرکەوتنی نیشانەکانی پیربوون وەک چرچ و لۆچی پێست، لاوازبوونی ئێسک، و ئازاری جومگەکان. زانستی نوێ تیشکی خستووەتە سەر گرنگی کۆلاجین وەک ماددەیەکی خۆراکی تەواوکەر بۆ پاراستنی تەندروستی گشتی و کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی پیربوون. لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە خواردنی کۆلاجین بە شێوەی هایدرۆلایکراو (hydrolyzed collagen) یان پپتایدی کۆلاجین (collagen peptides) دەتوانێت لە ڕیخۆڵەکانەوە هەڵبمژرێت و بگاتە شانەکانی جەستە، لەوێشەوە یارمەتی بەرهەمهێنانەوەی کۆلاجینی سروشتی دەدات و سوودی تەندروستی جۆراوجۆر دابین دەکات.
سوودە تەندروستیییەکانی
- بەهێزکردنی تەندروستی پێست: کۆلاجین یارمەتی زیادکردنی نەرمی و شێداری پێست دەدات، چرچ و لۆچی کەم دەکاتەوە و ڕوخسارێکی گەنجتر دەبەخشێت. ئەمەش بەهۆی ئەوەیە کە کۆلاجین پێکهاتەیەکی سەرەکییە لە پێستدا و لەگەڵ تەمەندا کەم دەبێتەوە.
- پشتیوانیکردنی تەندروستی جومگەکان: خواردنی کۆلاجین دەتوانێت یارمەتی کەمکردنەوەی ئازاری جومگەکان و باشترکردنی جووڵەیان بدات، بەتایبەت لە کەسانی تووشبوو بە هەوکردنی جومگەکان (osteoarthritis)، چونکە کۆلاجین پێکهاتەیەکی سەرەکی کڕکڕاگەکانە.
- بەهێزکردنی ئێسکەکان: کۆلاجین نزیکەی 90%ی ماددە ئەندامییەکانی ئێسک پێکدەهێنێت. خواردنی کۆلاجین دەتوانێت یارمەتی زیادکردنی چڕی کانزایی ئێسک (bone mineral density) بدات و مەترسی تووشبوون بە پووکانەوەی ئێسک (osteoporosis) کەم بکاتەوە.
- زیادکردنی بارستەی ماسولکەکان: وەک پرۆتینێک، کۆلاجین ڕۆڵێکی گرنگ دەبینێت لە دروستکردن و پاراستنی بارستەی ماسولکەکان، بەتایبەت لەگەڵ تێپەڕبوونی تەمەندا و لە کاتی وەرزشکردندا.
- باشترکردنی تەندروستی قژ و نینۆک: کۆلاجین پێکهاتەیەکی بنەڕەتییە بۆ قژ و نینۆک. خواردنی دەتوانێت یارمەتی بەهێزکردنی نینۆکە شکا و لاوازەکان بدات و گەشەی قژ باشتر بکات.
- پشتیوانیکردنی تەندروستی ڕیخۆڵەکان: هەندێک لێکۆڵینەوە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کۆلاجین دەتوانێت یارمەتی چاککردنەوەی دیواری ڕیخۆڵەکان بدات و نیشانەکانی سیندۆمی ڕیخۆڵەی دزۆک (leaky gut syndrome) کەم بکاتەوە.
- باشترکردنی تەندروستی دڵ: کۆلاجین پێکهاتەیەکی سەرەکی دیواری خوێنبەرەکانە. خواردنی کۆلاجین دەتوانێت یارمەتی پاراستنی نەرمی خوێنبەرەکان بدات و مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ کەم بکاتەوە.
سەرچاوە سروشتییەکان
- کۆلاجین بە شێوەیەکی سروشتی تەنها لە بەرهەمە ئاژەڵییەکاندا دەدۆزرێتەوە، چونکە پرۆتینێکی تایبەت بە شانە گرێدەرەکانی ئاژەڵەکانە.
- شۆربای ئێسک (Bone Broth): یەکێکە لە دەوڵەمەندترین سەرچاوەکانی کۆلاجین. بە کوڵاندنی ئێسک و کڕکڕاگە و شانە گرێدەرەکانی ئاژەڵ (وەک مانگا، مریشک، یان ماسی) بۆ ماوەیەکی زۆر دروست دەکرێت. کوڵاندن بە گەرمییەکی کەم بۆ ماوەیەکی درێژ یارمەتی دەردانی کۆلاجین و ماددە خۆراکییەکانی تر دەدات.
- پێستی ماسی و مریشک: پێستی ماسی و مریشک بڕێکی زۆر کۆلاجینی تێدایە. خواردنی پێستی ماسی (بەتایبەت ماسی ساردئاوی وەک سەلەمون) و پێستی مریشک دەتوانێت سەرچاوەیەکی باشی کۆلاجین بێت.
- هێلکە: بەتایبەت سپێنەی هێلکە، بڕێکی زۆر پرۆلین (proline) تێدایە، کە یەکێکە لە ترشە ئەمینییە سەرەکییەکان بۆ دروستکردنی کۆلاجین.
- گۆشتی سوور: گۆشتی مانگا و بەراز وەک سەرچاوەی کۆلاجین و ترشە ئەمینییە پێویستەکان بۆ دروستکردنی کۆلاجین دادەنرێن.
- میوە ترشەکان (Citrus Fruits): وەک پڕتەقاڵ، لیمۆ، و گرێپفروت، بڕێکی زۆر Vitamin C تێدایە، کە ماددەیەکی بنەڕەتییە بۆ دروستکردنی کۆلاجین لە جەستەدا. Vitamin C وەک کۆفاکتەرێک کاردەکات بۆ ئەو ئەنزیمانەی کە کۆلاجین دروست دەکەن.
- سەوزە گەڵا سەوزەکان (Leafy Greens): وەک سپێناخ و کەلەرم، بڕێکی زۆر Vitamin C و دژە ئۆکسانەکانی تێدایە کە یارمەتی پاراستنی کۆلاجینی بوونی جەستە دەدەن و بەرهەمهێنانی نوێی کۆلاجین هان دەدەن.
- پیاز و سیر: ئەم دوو سەوزەیە بڕێکی زۆر گۆگرد (sulfur) یان تێدایە، کە ماددەیەکی پێویستە بۆ دروستکردنی کۆلاجین و پاراستنی شانە گرێدەرەکان.
- تەماتە: تەماتە بڕێکی زۆر Vitamin C و لایکۆپین (lycopene) تێدایە، کە دژە ئۆکسانێکی بەهێزە و یارمەتی پاراستنی پێست لە زیانەکانی خۆر دەدات و بەرهەمهێنانی کۆلاجین زیاد دەکات.
نیشانەکانی کەمبوونەوە
- کۆلاجین بە واتایەکی تەواو "کەمی" نییە وەک ڤیتامینەکان، بەڵکو کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی کۆلاجین لە جەستەدا یان خێرا تێکچوونی کۆلاجینی بوونی جەستە ڕوودەدات. ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی بەهۆی پیربوونەوە ڕوودەدات، کە تێیدا توانای جەستە بۆ دروستکردنەوەی کۆلاجین کەم دەبێتەوە. نیشانەکانی کەمبوونەوەی کۆلاجین بریتین لە:
- چرچ و لۆچی پێست و وشکبوونەوەی: پێست نەرمی و شێداری خۆی لەدەست دەدات.
- لاوازبوونی نینۆک و قژ: نینۆکەکان دەشکێن و قژیش وشک و لاواز دەبێت.
- ئازاری جومگەکان و ڕەقبوونیان: کڕکڕاگەکان لاواز دەبن و دەبێتە هۆی ئازار و کەمبوونەوەی جووڵە.
- لاوازبوونی ئێسکەکان: مەترسی تووشبوون بە پووکانەوەی ئێسک زیاد دەکات.
- کەمبوونەوەی بارستەی ماسولکەکان: ماسولکەکان لاواز دەبن.
- کێشەکانی ددان و پووک: پووکەکان لاواز دەبن و ددانەکان زیاتر تووشی کێشە دەبن.
- ئەو کەسانەی زیاتر لە مەترسیدان بۆ کەمبوونەوەی کۆلاجین بریتین لە:
- کەسانی بەتەمەن: بەهۆی کەمبوونەوەی سروشتی بەرهەمهێنانی کۆلاجین.
- جگەرەکێشان: جگەرەکێشان زیان بە کۆلاجین دەگەیەنێت و بەرهەمهێنانی کەم دەکاتەوە.
- بەرکەوتنی زۆری خۆر: تیشکی سەروو وەنەوشەیی (UV) زیان بە کۆلاجین دەگەیەنێت.
- خواردنی ناتەندروست: کەمی Vitamin C, Zinc, Copper و ترشە ئەمینییەکان.
- هەندێک نەخۆشی درێژخایەن: وەک نەخۆشییە خۆبەرگرییەکان (autoimmune diseases).
- دەستنیشانکردنی کەمبوونەوەی کۆلاجین بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی تاقیکردنەوەی خوێنەوە ئەستەمە، بەڵکو زیاتر لە ڕێگەی نیشانە کلینیکییەکان و پشکنینی پێست و ئێسکەوە دەستنیشان دەکرێت. چارەسەرکردن بە خواردنی تەواوکەری کۆلاجین و باشترکردنی شێوازی ژیان دەتوانێت یارمەتیدەر بێت. کاتی چاکبوونەوە بەندە بە توندی کەمبوونەوەکە و پابەندبوونی کەسەکە بە چارەسەرەوە، بەڵام بە گشتی چەند هەفتەیەک بۆ چەند مانگێک دەخایەنێت تا نیشانەکان باشتر دەبن.
بڕی پێویست و شێوازی بەکارهێنان
- بۆ کۆلاجین، هیچ ڕێژەیەکی ڕۆژانەی دیاریکراو (RDA) نییە وەک ڤیتامینەکان، چونکە پرۆتینێکە و جەستە خۆی بەرهەمی دەهێنێت. بەڵام بۆ تەواوکەرەکانی کۆلاجین، ڕێژەی خواردن بەپێی جۆر و مەبەستی بەکارهێنان دەگۆڕێت. باوترین جۆری تەواوکەری کۆلاجین، پپتایدی کۆلاجین (collagen peptides) یان کۆلاجینی هایدرۆلایکراو (hydrolyzed collagen)ە، کە بە ئاسانی لە جەستەدا هەڵدەمژرێت.
- بۆ تەندروستی گشتی پێست و جومگەکان: ڕێژەیەکی باو لە نێوان 2.5 گرام بۆ 15 گرام لە ڕۆژێکدا پێشنیار دەکرێت.
- بۆ باشترکردنی نەرمی پێست و کەمکردنەوەی چرچ و لۆچی: لێکۆڵینەوەکان ڕێژەی 2.5 گرام بۆ 5 گرام لە ڕۆژێکدا بۆ ماوەی 8-12 هەفتە نیشان دەدەن کە کاریگەرە.
- بۆ تەندروستی جومگەکان و کەمکردنەوەی ئازار: ڕێژەی 5 گرام بۆ 10 گرام لە ڕۆژێکدا بۆ ماوەی 3-6 مانگ پێشنیار دەکرێت.
- بۆ بەهێزکردنی ئێسکەکان: هەندێک لێکۆڵینەوە ڕێژەی 5 گرام بۆ 15 گرام لە ڕۆژێکدا نیشان دەدەن.
- کاتی خواردن: کۆلاجین دەتوانرێت لە هەر کاتێکدا بخورێت، بەڵام هەندێک کەس پێیان باشە بەیانیان بە گەدەی بەتاڵ یان پێش خەوتن بیخۆن. دەتوانرێت لەگەڵ ئاو، شەربەت، قاوە، یان سمووزی تێکەڵ بکرێت.
- هەڵمژین: بۆ باشترکردنی هەڵمژینی کۆلاجین، پێویستە لەگەڵ Vitamin C بخورێت، چونکە Vitamin C ڕۆڵێکی سەرەکی دەبینێت لە دروستکردنی کۆلاجین لە جەستەدا.
- سنووری سەلامەتی: کۆلاجین بە گشتی بە سەلامەت دادەنرێت و هیچ سنوورێکی سەلامەتی سەرەوەی دیاریکراوی نییە. بەڵام خواردنی بڕێکی زۆر زۆر (زیاتر لە 20 گرام لە ڕۆژێکدا) دەتوانێت ببێتە هۆی کێشەی هەرس.
- دووگیانی و شیردان: لە کاتی دووگیانی و شیرداندا، پێویستە پێش بەکارهێنانی تەواوکەری کۆلاجین ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت، چونکە لێکۆڵینەوەی تەواو لەسەر سەلامەتی بەکارهێنانی لەم قۆناغەدا کەمە.
- کەسانی تر: ئەو کەسانەی نەخۆشی گورچیلەیان هەیە پێویستە ئاگادار بن لە خواردنی بڕێکی زۆری پرۆتین، لەوانەش کۆلاجین، و پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەن.
کاریگەرییە لاوەکییەکان
- کۆلاجین بە گشتی بە سەلامەت دادەنرێت و زۆربەی خەڵک بە باشی لێی وەردەگرن. کاریگەرییە لاوەکییە باوەکان کەم و سووکن و بریتین لە:
- کێشەی هەرس: هەندێک کەس ڕەنگە تووشی هەستکردن بە قورسی لە گەدە، سکچوون، قەبزی، یان گازی سک ببن، بەتایبەت کاتێک بۆ یەکەمجار دەست بە خواردنی کۆلاجین دەکەن یان بڕێکی زۆر دەخۆن.
- تامێکی ناخۆش: هەندێک جۆری کۆلاجین، بەتایبەت ئەوانەی لە ماسییەوە سەرچاوە دەگرن، ڕەنگە تامێکی ناخۆشیان هەبێت.
- هەستیاری: ئەگەر کۆلاجین لە سەرچاوەیەکەوە وەرگیرابێت کە کەسەکە هەستیاری پێی هەیە (وەک ماسی، هێلکە، یان گۆشتی مانگا)، ئەوا ڕەنگە نیشانەکانی هەستیاری وەک خوران، سووربوونەوەی پێست، یان هەناسە توندی دەربکەوێت.
- زیادبوونی ئاستی Calcium: هەندێک جۆری کۆلاجین، بەتایبەت ئەوانەی لە سەرچاوەی دەریاییەوە دێن، ڕەنگە بڕێکی زۆر Calcium یان تێدابێت، کە لە حاڵەتی خواردنی بڕێکی زۆردا دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی ئاستی Calcium لە خوێندا (hypercalcemia).
- هەستکردن بە تێربوون: بەهۆی ئەوەی کۆلاجین پرۆتینە، خواردنی دەتوانێت ببێتە هۆی هەستکردن بە تێربوون و کەمکردنەوەی ئارەزووی خواردن.
- کاتێک پێویستە داوای یارمەتی پزیشکی بکرێت:
- ئەگەر نیشانەکانی هەستیاری توند دەرکەوتن وەک هەناسە توندی، ئاوسانی دەم و گەروو، یان سەرگێژبوون.
- ئەگەر کێشەکانی هەرس زۆر توند بوون و بەردەوام بوون.
- ئەگەر نیشانەکانی زیادبوونی Calcium دەرکەوتن وەک تینوێتی زۆر، زۆر میزکردن، دڵتێکەڵهاتن، یان قەبزی.
- کەسانی تووشبوو بە نەخۆشی گورچیلە یان جگەر پێویستە پێش بەکارهێنانی کۆلاجین ڕاوێژ بە پزیشک بکەن، چونکە خواردنی بڕێکی زۆری پرۆتین دەتوانێت بارگرانی لەسەر ئەم ئەندامانە دروست بکات.
ئاگادارییە مەترسیدارەکان
- دووگیانی و شیردان: پێش بەکارهێنانی تەواوکەری کۆلاجین لە کاتی دووگیانی یان شیرداندا، هەمیشە پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت. لێکۆڵینەوەی تەواو لەسەر سەلامەتی بەکارهێنانی لەم قۆناغەدا کەمە.
- نەخۆشییە پزیشکییەکان: ئەو کەسانەی نەخۆشی گورچیلە یان جگەریان هەیە، یان هەر نەخۆشییەکی درێژخایەنی تریان هەیە، پێویستە پێش بەکارهێنانی کۆلاجین ڕاوێژ بە پزیشک بکەن، چونکە خواردنی بڕێکی زۆری پرۆتین دەتوانێت کاریگەری لەسەر تەندروستیان هەبێت.
- هەستیاری: ئەگەر هەستیاری بە ماسی، هێلکە، یان گۆشتی مانگا هەیە، پێویستە ئاگادار بیت لە سەرچاوەی کۆلاجینەکە و جۆری گونجاو هەڵبژێریت بۆ ئەوەی تووشی کاردانەوەی هەستیاری نەبیت.
- نەشتەرگەری: ئەگەر بڕیارە نەشتەرگەری ئەنجام بدرێت، پێویستە پزیشک ئاگادار بکرێتەوە لە بەکارهێنانی کۆلاجین، چونکە ڕەنگە کاریگەری لەسەر خوێن مەیین یان چاکبوونەوەی برین هەبێت، هەرچەندە ئەمە کەمتر باوە.
- منداڵان و بەساڵاچووان: بۆ منداڵان، بەکارهێنانی کۆلاجین پێویستە بە ڕاوێژی پزیشک بێت. بۆ بەساڵاچووان، بە گشتی سەلامەتە و تەنانەت سوودیشی هەیە بۆ تەندروستی جومگە و ئێسک، بەڵام پێویستە ڕێژەی گونجاو بەکاربهێنرێت.
- نیشانەکانی زیادەڕۆیی: خواردنی بڕێکی زۆر زۆری کۆلاجین دەتوانێت ببێتە هۆی کێشەی هەرس وەک سکچوون یان قەبزی. لە حاڵەتی دەرکەوتنی نیشانە توندەکان، پێویستە خواردنی ڕابگیرێت و ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت.
کارلێک لەگەڵ دەرمان و تەواوکەرەکان
- کۆلاجین بە گشتی کەمترین کارلێکی لەگەڵ دەرمان و خۆراکەکاندا هەیە، بەڵام چەند خاڵێکی گرنگ هەن کە پێویستە ئاگاداریان بین:
- کارلێک لەگەڵ دەرمانەکان: تا ئێستا هیچ کارلێکییەکی دیاریکراو و مەترسیدار لە نێوان کۆلاجین و دەرمانە باوەکاندا تۆمار نەکراوە. بەڵام هەمیشە باشترە پێش دەستپێکردنی هەر تەواوکەرێکی نوێ، ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت، بەتایبەت ئەگەر دەرمانی درێژخایەن بەکاردەهێنرێت.
- کارلێک لەگەڵ ماددە خۆراکییەکان:
- Vitamin C: ئەم ڤیتامینە بۆ دروستکردنی کۆلاجین لە جەستەدا زۆر پێویستە. خواردنی کۆلاجین لەگەڵ سەرچاوەیەکی باشی Vitamin C (وەک پڕتەقاڵ یان تەواوکەری Vitamin C) دەتوانێت کاریگەرییەکەی زیاتر بکات.
- Zinc و Copper: ئەم کانزایانەش ڕۆڵێکی گرنگ دەبینن لە دروستکردنی کۆلاجیندا. دڵنیابوون لە وەرگرتنی بڕی پێویست لەم کانزایانە دەتوانێت یارمەتی کاریگەری کۆلاجین بدات.
- ترشە ئەمینییەکان: کۆلاجین خۆی لە ترشە ئەمینییەکان پێکدێت. خواردنی پرۆتینی ترشە ئەمینییە جۆراوجۆرەکان لە ڕێگەی خۆراکەوە دەتوانێت یارمەتی جەستە بدات بۆ دروستکردنی کۆلاجین.
- کارلێک لەگەڵ خۆراک:
- خواردنەوە گەرمەکان: کۆلاجین بە گشتی بەرگەی گەرمی دەگرێت و دەتوانرێت لەگەڵ خواردنەوە گەرمەکاندا تێکەڵ بکرێت بێ ئەوەی کاریگەرییەکەی لەدەست بدات.
- خواردنەوە ترشەکان: تێکەڵکردنی کۆلاجین لەگەڵ خواردنەوە ترشەکان (وەک شەربەتی لیمۆ) دەتوانێت یارمەتی هەڵمژینی بدات بەهۆی بوونی Vitamin C.
- بارودۆخی پزیشکی:
- نەخۆشی گورچیلە: ئەو کەسانەی نەخۆشی گورچیلەیان هەیە پێویستە ئاگادار بن لە خواردنی بڕێکی زۆری پرۆتین، لەوانەش کۆلاجین، چونکە دەتوانێت بارگرانی لەسەر گورچیلەکان دروست بکات.
- هەستیاری: ئەگەر کەسێک هەستیاری بە سەرچاوەی کۆلاجینەکە (وەک ماسی، هێلکە، یان گۆشتی مانگا) هەبێت، پێویستە خۆی لێ بپارێزێت.
- کارلێک لەگەڵ شێوازی ژیان:
- جگەرەکێشان: جگەرەکێشان بە شێوەیەکی بەرچاو زیان بە کۆلاجین دەگەیەنێت و بەرهەمهێنانی کەم دەکاتەوە، بۆیە کاریگەری تەواوکەرەکانی کۆلاجین کەم دەکاتەوە.
- بەرکەوتنی خۆر: بەرکەوتنی زۆری تیشکی خۆر (UV) زیان بە کۆلاجین دەگەیەنێت. پاراستنی پێست لە خۆر یارمەتی پاراستنی کۆلاجین دەدات.
هەڵگرتن و پاراستن
بۆ پاراستنی کوالێتی و کاریگەری کۆلاجین، پێویستە بە دروستی هەڵبگیرێت: * پلەی گەرمی: باشتر وایە لە شوێنێکی سارد و وشکدا هەڵبگیرێت، لە پلەی گەرمی ژووردا (لە نێوان 15 بۆ 25 پلەی سلیزی). دوور بخرێتەوە لە گەرمی زۆر یان ساردی زۆر، وەک نزیک پەنجەرە یان سەر کووچکە. * شێداری: پێویستە لە شوێنێکی کەم شێداردا هەڵبگیرێت. شێداری زۆر دەتوانێت ببێتە هۆی تێکچوونی کۆلاجین و دروستبوونی گونجاو بۆ گەشەی بەکتریا. * پاراستن لە ڕووناکی: کۆلاجین پێویستە لە ڕووناکی ڕاستەوخۆی خۆر و ڕووناکی دەستکردی بەهێز بپارێزرێت، چونکە ڕووناکی دەتوانێت ماددە چالاکەکانی تێکبدات. باشتر وایە لەناو سندووقی ڕەسەنی خۆیدا یان لە شوێنێکی تاریکدا هەڵبگیرێت. * کۆنتەینەر: هەمیشە لەناو کۆنتەینەری ڕەسەنی خۆیدا هەڵیبگرە کە بە باشی داپۆشراوە. دڵنیابە لەوەی کە سەری کۆنتەینەرەکە بە توندی داخراوە بۆ ئەوەی هەوا و شێ نەچێتە ناوی. * ماوەی بەسەرچوون: وەک هەر تەواوکەرێکی خۆراکی تر، کۆلاجینیش ماوەی بەسەرچوونی هەیە. هەمیشە بەرواری بەسەرچوون لەسەر پاکەتەکە بپشکنە و دوای بەسەرچوون بەکاری مەهێنە. * نیشانەکانی تێکچوون: ئەگەر کۆلاجینەکە ڕەنگ، بۆن، یان تامی گۆڕا، یان گرێ گرێ بوو، ئەوا نیشانەی تێکچوونە و نابێت بەکاربهێنرێت.
سەرچاوەکان
سەرچاوەکان
سەرچاوە و بەڵگە پزیشکییە باوەڕپێکراوەکان
01
Ricard-Blum, Sylvie, "The Collagen Family", Cold Spring Harbor Perspectives in Biology, 2011,View Source
02
Proksch, E., Segger, D., Degwert, J., Schunck, M., Zague, V., Oesser, S., "Oral Supplementation of Specific Collagen Peptides Has Beneficial Effects on Human Skin Physiology: A Double-Blind, Placebo-Controlled Study", Skin Pharmacology and Physiology, 2014,View Source
03
Clark, K.L., Sebastianelli, W., Flechsenhar, K.R., Aukermann, D.N., Meza, F., Millard, R.L., Deitch, J.R., Sherbondy, P.S., Albert, A., "24-Week study on the use of collagen hydrolysate as a dietary supplement in athletes with activity-related joint pain", Current Medical Research and Opinion, 2008,View Source
04
König, D., Oesser, S., Scharla, S.B., Zdzieblik, D., Gollhofer, A., "Specific Collagen Peptides Improve Bone Mineral Density and Bone Markers in Postmenopausal Women—A Randomized, Placebo-Controlled Study", Nutrients, 2018,View Source
05
Zdzieblik, D., Oesser, S., Baumstark, M.W., Gollhofer, A., König, D., "Collagen peptide supplementation in combination with resistance training improves body composition and increases muscle strength in elderly sarcopenic men: a randomised controlled trial", British Journal of Nutrition, 2015,View Source
06
Hexsel, D., Zague, V., Schunck, M., Siega, C., Camozzato, F.O., Oesser, S., "Oral supplementation with specific bioactive collagen peptides improves nail growth and reduces symptoms of brittle nails", Journal of Cosmetic Dermatology, 2017,View Source
پشکنراو و باوەڕپێکراو
کورد میدیک پابەندە بە بەکارهێنانی سەرچاوە زانستییە باوەڕپێکراوەکان. ئەم بابەتە پێداچوونەوەی بۆ کراوە و سەرچاوەکانی لە گۆڤارە پزیشکییە جیهانییەکانەوە وەرگیراون.
1
یارمەتیمان بدە بۆ باشترکردنی ناوەڕۆکەکانمان