ئێسکی بەهێز بۆ پاراستنی شێوازێکی ژیانی تەندروست و چالاک زۆر گرنگە.

وەک چوارچێوەی جەستە کاردەکەن و ئەندامە گرنگەکانی وەک دڵ و سییەکان دەپارێزن و بناغەیەک بۆ ماسولکەکان دابین دەکەن بۆ ئەوەی ماسولکەکان ببەستنەوە و بجوڵێن.

بۆ دڵنیابوون لە تەندروستی باشی ئێسک، زۆر گرنگە گرنگی بە خۆراک و وەرزشکردن و خووەکانی شێوازی ژیان بدەیت.

خۆراک بۆ ئێسکی بەهێز

ڕێجیمێکی دەوڵەمەند بە ماددە خۆراکییە گرنگەکان بەردی بناغەی ئێسکی بەهێزە. کالیسیۆم گرنگترین کانزایە بۆ تەندروستی ئێسک.

لە بەرهەمە شیرەمەنیەکانی وەک شیر و پەنیر و ماستدا هەیە، هەروەها لە سەوزەی سەوزی گەڵادار و بادەم و تۆفۆ و خۆراکە بەهێزکراوەکانی وەک ئاوی پرتەقاڵ و دانەوێڵەدا هەیە.

ڤیتامین D بە هەمان شێوە گرنگە چونکە یارمەتی لەش دەدات کالیسیۆم هەڵبمژێت.

دەتوانرێت لە تیشکی خۆر و ماسی چەور وەک سەلەمون و تونە و زەردێنەی هێلکە و خۆراکە بەهێزکراوەکانەوە بەدەستبهێنرێت. هەروەها ماددە خۆراکیەکانی دیکە وەک مەگنیسیۆم (لە گوێز و تۆو و دانەوێڵەی تەواودا هەیە) و فسفۆر (لە گۆشت و شیرەمەنی و فاسۆلیادا هەیە) بەشدارن لە بەهێزبوونی ئێسک. کەمی ئەم ماددە خۆراکیانە دەبێتە هۆی تەنکبوونەوەی ئێسک و زیادبوونی مەترسی شکانی ئێسک.

چالاکیی جەستەیی و وەرزشکردن

وەرزشی بەردەوام بۆ دروستکردن و پاراستنی چڕی ئێسک زۆر گرنگە. ڕاهێنانەکانی هەڵگرتنی کێش، وەک ڕۆیشتن و ڕاکردن و سەماکردن، ئێسکەکان ناچار دەکەن دژی هێزی کێشکردن کاربکەن، ئەمەش دەبێتە هۆی هاندانی گەشەی ئێسکەکان. ڕاهێنانی هێز، وەک بەرزکردنەوەی کێش یان ڕاهێنانی باندی بەرگری، یارمەتی باشترکردنی چڕی ئێسک دەدات بە دانانی فشار لەسەر ئێسکەکان. چالاکییەکانی وەک یۆگا و تای چی هاوسەنگی و نەرمی بەرز دەکەنەوە، مەترسی کەوتن و شکان کەم دەکەنەوە. دەستپێکردنی ئەم ڕاهێنانانە لە سەرەتای ژیاندا بناغەی بەهێزی ئێسکەکان دادەنێت، بەڵام هەرگیز درەنگ نییە بۆ دەستپێکردن.

دوورکەوتنەوە لە خووی زیانبەخش

هەندێک هەڵبژاردنی شێوازی ژیان دەتوانن بە تێپەڕبوونی کات ئێسکەکان لاواز بکەن. جگەرەکێشان ڕۆیشتنی خوێن بۆ ئێسکەکان کەمدەکاتەوە، ئەمەش کاریگەری لەسەر توانای جەستە هەیە بۆ بەرهەمهێنانی شانە تەندروستەکانی ئێسک. زیاد لە پێویست خواردنەوەی کحول، هەڵمژینی کالیسیۆم تێکدەدات و کاریگەری لەسەر دروستبوونی ئێسک دەبێت، ئەمەش ئەگەری شکانی ئێسک زیاد دەکات. هەروەها سنووردارکردنی کافاین و خواردنە خوێییەکان گرنگە، چونکە ئەمانە دەبنە هۆی لەدەستدانی کالیسیۆم لەڕێگەی میزەوە. یەکەمایەتیدان بە شێوازی ژیانی تەندروست دڵنیای دەدات لەوەی ئێسکەکانت بەهێز و خۆڕاگر دەمێننەوە.

تەندروستی ئێسک لە ڕێگەی قۆناغەکانی ژیانەوە

پێداویستی تەندروستی ئێسک لەگەڵ تەمەندا دەگۆڕێت. لە تەمەنی منداڵی و هەرزەکاریدا ئێسکەکان بە خێرایی گەشە دەکەن، هەروەها وەرگرتنی کالیسیۆم و ڤیتامین D زۆر پێویستە. لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدا، بە شێوەیەکی گشتی لوتکەی بارستەی ئێسک بەدەست دێت. دوای ئەمەش پاراستنی چڕی ئێسک دەبێتە جێگەی سەرنج. ژنان دوای وەستانی سوڕی مانگانە مەترسی لەدەستدانی ئێسکیان زیاترە بەهۆی گۆڕانی هۆرمۆنەکانەوە، ئەمەش وایکردووە کە خواردنی ماددە خۆراکییە پێویستەکان و بەشداریکردن لە چالاکییەکانی بنیاتنانی هێزدا زۆر گرنگە. هەروەها پێویستە گەورەساڵانی بەتەمەن خۆپاراستن لە کەوتن لە پێشینەدا بن لە ڕێگەی ئەو ڕاهێنانانەی کە هاوسەنگی و نەرمی باشتر دەکەن.

چاودێری و خۆپاراستن لە تێکچوونی ئێسک

پشکنینی بەردەوام لەگەڵ دابینکەری چاوەدێری تەندروستی دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ دەستنیشانکردنی هەر کێشەیەکی پەیوەست بە ئێسک زوو. پشکنینەکانی وەک سکانەکانی چڕی ئێسک (DEXA scans) هێزی ئێسک دەپێون و حاڵەتەکانی وەک پووکانەوەی ئێسک دەستنیشان دەکەن، کە نەخۆشییەکە ئێسک لاواز دەکات و ئەگەری شکانی ئێسک زیاد دەکات. ئەگەر دەستنیشانکرا، ڕەنگە دەرمانی وەک بیسفۆسفۆنات یان چارەسەری جێگرەوەی هۆرمۆنەکان پێشنیار بکرێت شانبەشانی گۆڕینی شێوازی ژیان.

ئەنجام

دروستکردن و پاراستنی ئێسکی بەهێز پێویستی بە تێکەڵەیەک لە خۆراکی دروست و وەرزشی بەردەوام و هەڵبژاردنی شێوازی ژیانی تەندروست هەیە. بە وەرگرتنی ئەم خووانە لە سەرەتای تەمەندا و بەردەوام بوونیان تا تەمەنی گەورەتر، دەتوانیت مەترسی تووشبوون بە حاڵەتەکانی پەیوەست بە ئێسک کەم بکەیتەوە و چێژ لە تەندروستی گشتی و جوڵەی باشتر وەربگریت.