چاوەڕوانی...
نوسراوە لە لایەن Mhammad SalmMarch 14, 2026
زانیاری گشتی
لوراسیدۆن (Lurasidone) دەرمانێکی دژە دەروونپێشیی نائاساییە (Atypical Antipsychotic) کە بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونە دەروونی و دەمارییەکان. ئەم دەرمانە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ چارەسەری شیزۆفرینیا (Schizophrenia) و قۆناغەکانی خەمۆکی لە تێکچوونی دوو جەمسەری (Bipolar Depression) بەکاردێت. یارمەتیدەرە بۆ ڕێکخستنەوەی هاوسەنگیی ماددە کیمیاییە سروشتییەکان لە مێشکدا، کە دەبێتە هۆی باشترکردنی بیرکردنەوە، هەستەکان، و ڕەفتاری نەخۆشەکە.
نیشانەکانی بەکارهێنان
- چارەسەرکردنی نەخۆشیی شیزۆفرینیا (Schizophrenia) لە گەورەکان و هەرزەکارانی تەمەن ١٣ ساڵ و بەرەو سەر.
- چارەسەری قۆناغی خەمۆکیی توند لە تێکچوونی دوو جەمسەری جۆری یەکەم (Bipolar I Depression).
- بەکارهێنان وەک چارەسەری تەنها (Monotherapy) بۆ خەمۆکیی دوو جەمسەری.
- بەکارهێنان وەک چارەسەری یاریدەدەر لەگەڵ لیسیۆم (Lithium) یان ڤاڵپرۆیت (Valproate).
- کەمکردنەوەی نیشانە دەروونییە توندەکانی وەک وڕێنە (Delusions) و وەسوەسە (Hallucinations).
- باشترکردنی کارکردنی کۆمەڵایەتی و توانای بیرکردنەوە لە نەخۆشانی دەروونی.
میکانیزمی کارکردن
لوراسیدۆن کاردەکات وەک دژەوەرگر (Antagonist) لەسەر وەرگرەکانی دۆپامین (D2 Receptors) و سیرۆتۆنین (5-HT2A Receptors) لە مێشکدا. هەروەها پەیوەندییەکی بەهێزی هەیە لەگەڵ وەرگری (5-HT7) کە کاریگەری لەسەر باشترکردنی مەزاج و خەو هەیە. بە پێچەوانەی هەندێک دەرمانی تر، کاریگەرییەکی کەمی هەیە لەسەر وەرگرەکانی هیستامین (H1) و موسکارینی (M1)، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی مەترسیی زیادبوونی کێش و خەواڵوویی زۆر.
کاریگەرییە لاوەکییەکان
کاریگەرییە باوەکان
- کاریگەرییە باوەکان (Common):
- خەواڵوویی (Somnolence)
- بێزاری و نائارامیی جەستەیی (Akathisia)
- هێڵنجدان (Nausea)
- لەرزینی ماسولکەکان (Tremor)
- نیشانەکانی تێکچوونی دەماریی کوشندە (Neuroleptic Malignant Syndrome)
- جوڵەی نائیرادیی دەموچاو و زمان (Tardive Dyskinesia)
- بەرزبوونەوەی شەکری خوێن و کۆلیسترۆڵ
- کەمبوونەوەی خڕۆکە سپییەکانی خوێن (Leukopenia)
کاریگەرییە مەترسیدارەکان
- کاریگەرییە مەترسیدارەکان (Serious):
ئاگادارییە مەترسیدارەکان
- مەترسیی مردن لە بەساڵاچووانی تووشبوو بە خەڵەفان (Dementia) زیاد دەکات.
- ئەگەری زیادبوونی بیرۆکەی خۆکوشتن لە منداڵان و گەنجان لە سەرەتای چارەسەردا.
- مەترسیی بوورانەوە و دابەزینی پەستانی خوێن لە کاتی هەستانەوەدا (Orthostatic Hypotension).
- ئەگەری بەرزبوونەوەی ئاستی هۆرمۆنی پڕۆلاکتین (Prolactin) لە خوێندا.
- پێویستە چاودێریی کێشی جەستە و ئاستی شەکرە و چەوریی خوێن بکرێت بە بەردەوامی.
- مەترسیی تێکچوونی پلەی گەرمی جەستە و وشکبوونەوە.
پێش بەکارهێنان
- پێش بەکارهێنانی ئەم دەرمانە، پێویستە پزیشک ئاگادار بکرێتەوە ئەگەر نەخۆشەکە کێشەی جگەر یان گورچیلەی هەبێت. هەروەها پێویستە مێژووی نەخۆشییەکانی دڵ، جەڵتەی مێشک، شەکرە، یان بەرزیی کۆلیسترۆڵ پشکنینی بۆ بکرێت. گرنگە پزیشک بزانێت ئەگەر نەخۆشەکە پێشتر بیری لە خۆکوشتن کردبێتەوە یان کێشەی کەمیی خڕۆکە سپییەکانی خوێنی هەبووبێت.
کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟
- هەستیاریی زۆر (Hypersensitivity) بە لوراسیدۆن یان هەر پێکهاتەیەکی تری ناو دەرمانەکە.
- بەکارهێنانی هاوکات لەگەڵ دەرمانە بەهێزەکانی هاندەری ئەنزیمی (CYP3A4) وەک ڕیفامپین (Rifampin) یان کاربامازێپین (Carbamazepine).
- بەکارهێنانی هاوکات لەگەڵ دەرمانە بەهێزەکانی ڕێگری لە ئەنزیمی (CYP3A4) وەک کێتۆکۆنازۆڵ (Ketoconazole) یان ڕیتۆناڤیر (Ritonavir).
- نەخۆشانی تووشبوو بە تێکچوونی دەروونیی پەیوەندیدار بە خەڵەفان (Dementia
- related psychosis) لە بەساڵاچوواندا
- بەهۆی زیادبوونی مەترسیی مردن.
دووگیانی و شیرپێدان
پۆلێنی سەلامەتی:B
- Category: B
دۆز و شێوازی بەکارهێنان
- پێویستە ئەم دەرمانە ڕۆژانە یەک جار لەگەڵ خواردن بخورێت. زۆر گرنگە کە ژەمە خواردنەکە لانی کەم ٣٥٠ کالۆری (Calories) بێت، چونکە بەبێ خواردن دەرمانەکە بە باشی لە گەدەدا نامژرێت و کاریگەرییەکەی کەمدەبێتەوە. حەبەکە بە تەواوی قووت بدە و مەیهاڕە.
دۆزی لەبیرچوو
ئەگەر ژەمێکت لەبیرچوو، هەر کاتێک بیرت کەوتەوە بیخۆ لەگەڵ خواردن. ئەگەر کاتی ژەمی داهاتوو نزیک بوو، ژەمە لەبیرچووەکە واز لێ بهێنە و ژەمی داهاتوو لە کاتی خۆیدا بخۆ. هەرگیز دوو ژەم پێکەوە مەخۆ.
کارلێکەکان و وریاییەکان
کارلێکی دەرمانی
- پێویستە لەگەڵ ژەمێک بخورێت کە لانی کەم ٣٥٠ کالۆری بێت.
- خۆت بەدوور بگرە لە خواردنی گریپ فروت (Grapefruit) یان شەربەتەکەی
- چونکە ئاستی دەرمانەکە لە خوێندا بەرز دەکاتەوە.
- کحول (Alcohol) مەترسیی کاریگەرییە لاوەکییەکان لەسەر کۆئەندامی دەمار زیاد دەکات.
لە چی دوور بکەویتەوە
- لە کاتی بەکارهێنانی ئەم دەرمانەدا
- خۆت بەدوور بگرە لە خواردنەوەی کحول
- چونکە خەواڵوویی زیاد دەکات. هەروەها دوور بکەوەرەوە لە گەرمبوونی زۆری جەستە و وشکبوونەوە (Dehydration). تاوەکو نازانیت دەرمانەکە چۆن کاریگەریت لێ دەکات
- شۆفێری مەکە و کار بە ئامێری مەترسیدار مەکە.
بارودۆخی نائاسایی
نیشانەکانی ژەهراویبوون بریتین لە خەواڵوویی توند، خێرا لێدانی دڵ، و جوڵەی نائاسایی ماسولکەکان. لە کاتی خواردنی بڕی زیادە، دەستبەجێ پەیوەندی بە فریاکەوتنی خێرا بکە.
📞 پەیوەندی بکە بە 122 (فریاکەوتن)⚕️ ڕاستەوخۆ بەرەو نەخۆشخانە بڕۆ
2
✓ پێداچوونەوەی پزیشکی کراوە
پێداچوونەوە کراوە لەلایەن: Mhammad Salm,
بەرواری پێداچوونەوە: 14.03.2026
دوا نوێکردنەوە: 22.04.2026
هەموو ناوەڕۆکەکانمان لەلایەن پزیشکە پسپۆڕەکانی ئەنجومەنی ڕاوێژکاریمانەوە پێداچوونەوە دەکرێن. ئەنجومەنی ڕاوێژکاری ببینە
یارمەتیمان بدە بۆ باشترکردنی ناوەڕۆکەکانمان