کاریگەری لاوەکی estradiol چین؟

کاریگەرییە لاوەکییەکان دەکرێت ڕووبدەن، بەڵام هەموو کەسێک تووشی نابێت.، کاریگەرییە باوەکان (Common):، دڵتێکەڵهاتن

estradiol کێ نەیخوات؟

ئیسترادیۆڵ نابێت بەکاربهێنرێت لەم حاڵەتانەی خوارەوەدا:، مێژووی مەیینی خوێن لە خوێنبەرەکان یان خوێنهێنەرەکان (وەک جەڵتەی دڵ، مەیینی خوێن لە قاچەکان یان سییەکان).

estradiol (ئیسترادیۆڵ (Estradiol), ئیسترۆفێم (Estrofem), پرۆجینۆڤا (Progynova), ڤاگیفێم (Vagifem), ئیسترینگ (Estring), ڤیڤێل, دۆت (Vivelle, Dot), کلایمارا (Climara)) - Estrogen | KurdMedic

چاوەڕوانی...

زانیاری گشتی

ئیسترادیۆڵ جۆرێکە لە هۆرمۆنی ئیسترۆجین، کە هۆرمۆنێکی سەرەکیی مێینەیە و بە شێوەیەکی سروشتی لەلایەن هێلکەدانەکانی ژنانەوە بەرهەم دەهێنرێت. ئەم هۆرمۆنە ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە گەشەکردنی تایبەتمەندییە سێکسییەکانی مێینە و ڕێکخستنی سووڕی مانگانە. کاتێک ئاستی ئیسترۆجین لە لەشدا کەم دەبێتەوە، بەتایبەتی لە کاتی وەستانی سووڕی مانگانە (مێنوپۆز)، دەکرێت نیشانەی ناخۆش و کێشەی تەندروستی دروست بێت. ئیسترادیۆڵ وەک دەرمانێک بەکاردێت بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەم کەمییە هۆرمۆنییە، کە بە چارەسەری گۆڕینی هۆرمۆن (HRT) ناسراوە. بەکارهێنانی سەرەکیی ئیسترادیۆڵ بریتییە لە چارەسەرکردنی نیشانەکانی وەستانی سووڕی مانگانە وەک گەرمبوونی لەناکاو (hot flashes)، وشکبوونەوەی زێ، و گۆڕانکارییەکانی تر لە زێدا. هەروەها بۆ ڕێگریکردن لە پووکانەوەی ئێسک (osteoporosis) لە ژنانی دوای وەستانی سووڕی مانگانە بەکاردێت. ئیسترادیۆڵ بە چەندین شێوەی جیاواز بەردەستە، لەوانە حەب بۆ خواردن، پاتچی پێست، کرێمی زێ، ئەڵقەی زێ، و دەرزی. پزیشک جۆری گونجاو و بڕی بەکارهێنان دیاری دەکات بەپێی پێداویستیی تاک و نیشانەکانی نەخۆش.

نیشانەکانی بەکارهێنان

چارەسەری نیشانەکانی وەستانی سووڕی مانگانە (وەک گەرمبوونی لەناکاو

ئارەقکردنەوەی شەوانە

وشکبوونەوەی زێ

و گۆڕانکارییەکانی تر لە زێدا).

ڕێگریکردن لە پووکانەوەی ئێسک (osteoporosis) لە ژنانی دوای وەستانی سووڕی مانگانە کە مەترسیی شکانەوەیان زۆرە.

چارەسەری کەمیی هۆرمۆنی ئیسترۆجین (hypogonadism) بەهۆی نەخۆشی یان نەشتەرگەرییەوە.

چارەسەری هەندێک جۆری شێرپەنجەی پرۆستات (لە پیاواندا) و شێرپەنجەی مەمک (لە ژنانی دوای وەستانی سووڕی مانگانە) وەک چارەسەرێکی هێورکەرەوە.

چارەسەری نیشانەکانی وشکبوونەوە و تەنکبوونی شانەکانی زێ و میزەڕۆ (atrophic vaginitis and urethritis) کە بەهۆی کەمیی ئیسترۆجینەوە دروست دەبن.

میکانیزمی کارکردن

ئیسترادیۆڵ کار دەکات بە بەستنەوە بە وەرگرەکانی ئیسترۆجین (Estrogen Receptors) لە شانەکانی جیاوازدا لە سەرانسەری لەشدا، وەک منداڵدان، مەمک، ئێسک، مێشک، و جگەر. کاتێک ئیسترادیۆڵ بەم وەرگرانە دەبەسترێتەوە، کاریگەرییەکانی هۆرمۆنی ئیسترۆجینی سروشتی لاسایی دەکاتەوە. ئەم بەستنەوەیە دەبێتە هۆی گۆڕانکاری لە دەربڕینی جینەکاندا، کە بەشدارە لە کاریگەرییە فیزیۆلۆژییەکانی ئیسترۆجین. لە ژنانی دوای وەستانی سووڕی مانگانەدا، ئیسترادیۆڵ ئاستی کەمی ئیسترۆجین قەرەبوو دەکاتەوە، بەمەش نیشانەکانی وەک گەرمبوونی لەناکاو و وشکبوونەوەی زێ کەم دەکاتەوە. هەروەها کاریگەریی ئەرێنی لەسەر چڕی ئێسک هەیە و یارمەتی ڕێگریکردن لە پووکانەوەی ئێسک دەدات.

کاریگەرییە لاوەکییەکان

کاریگەرییە باوەکان

کاریگەرییە لاوەکییەکان دەکرێت ڕووبدەن
بەڵام هەموو کەسێک تووشی نابێت.
کاریگەرییە باوەکان (Common):
دڵتێکەڵهاتن
ڕشانەوە
ئازار یان هەستیاریی مەمک
سەرئێشە
ئاوسانی سک
گۆڕانی کێشی لەش
خوێنبەربوونی زێ یان لکە خوێن
گۆڕانکاریی میزاج
ئازاری سک
گێژبوون
ئازاری سنگ
هەناسە توندی
یان کۆکەی خوێناوی (نیشانەی مەیینی خوێن لە سییەکان)
ئازار یان ئاوسانی قاچ
سووربوونەوەی پێست (نیشانەی مەیینی خوێن لە قاچەکان)
سەرئێشەیەکی لەناکاو و توند
کێشە لە بینین
قسەکردن
یان لاوازی لە یەک لای لەشدا (نیشانەی جەڵتەی مێشک)
زەردبوونی پێست یان چاوەکان
میزێکی تۆخ
یان ئازاری توندی سک (نیشانەی کێشەی جگەر)
گرێ لە مەمکدا
خوێنبەربوونی نائاسایی و توندی زێ
نیشانەکانی کاردانەوەی هەستیاریی توند وەک خوران
ئاوسانی ڕوخسار یان زمان
یان کێشەی هەناسەدان
گۆڕانکاری لە بینیندا (وەک لەدەستدانی بینین)

ئاگادارییە مەترسیدارەکان

**مەیینی خوێن:** بەکارهێنانی ئیسترادیۆڵ
بەتایبەتی لەگەڵ پرۆجێستین
مەترسیی مەیینی خوێن لە قاچەکان
سییەکان
مێشک (جەڵتە) و دڵ (جەڵتەی دڵ) زیاد دەکات. ئەم مەترسییە لە ژنانی بەساڵاچووتر و ئەوانەی جگەرە دەکێشن زیاترە.
**شێرپەنجە:** بەکارهێنانی درێژخایەنی ئیسترادیۆڵ (بە تایبەتی بەبێ پرۆجێستین بۆ ژنانی خاوەن منداڵدان) مەترسیی شێرپەنجەی منداڵدان زیاد دەکات. هەروەها مەترسیی شێرپەنجەی مەمک و شێرپەنجەی هێلکەدان زیاد دەکات. پێویستە پشکنینی مەمک و پشکنینی حەوز بە ڕێک و پێک ئەنجام بدرێت.
**نەخۆشیی زراو:** ئیسترادیۆڵ دەتوانێت مەترسیی دروستبوونی بەردی زراو زیاد بکات.
**دیمێنشیا (لەبیرچوونەوە):** لە ژنانی بەساڵاچوودا (تەمەن ٦٥ ساڵ و سەرووتر)
بەکارهێنانی چارەسەری گۆڕینی هۆرمۆن دەتوانێت مەترسیی تووشبوون بە دیمێنشیا زیاد بکات.
**کێشەکانی جگەر:** دەکرێت ئیسترادیۆڵ کاریگەری لەسەر جگەر هەبێت. ئەگەر نیشانەکانی وەک زەردبوونی پێست یان چاو
یان ئازاری توندی سک هەبوو
دەستبەجێ پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.
**مانەوەی شلە لە لەشدا:** ئیسترادیۆڵ دەتوانێت ببێتە هۆی مانەوەی شلە لە لەشدا
کە دەتوانێت پەستانی خوێن بەرز بکاتەوە یان کێشە بۆ نەخۆشییەکانی دڵ یان گورچیلە دروست بکات.

پێش بەکارهێنان

پێش ئەوەی دەرمانی ئیسترادیۆڵ بەکاربهێنیت، پێویستە پزیشک یان دەرمانسازەکەت ئاگادار بکەیتەوە ئەگەر: • هەستیاریت بە ئیسترادیۆڵ یان هەر پێکهاتەیەکی تری دەرمانەکە هەیە. • مێژووی مەیینی خوێن (blood clots) لە قاچەکان (DVT)، سییەکان (PE)، مێشک (stroke)، یان دڵ (heart attack) هەیە. • نەخۆشیی جگەرت هەیە. • خوێنبەربوونی نائاسایی زێت هەیە کە هۆکارەکەی دیار نییە. • شێرپەنجەی مەمک یان شێرپەنجەی منداڵدانت هەیە یان گومانی لێدەکرێت، یان هەر جۆرە شێرپەنجەیەکی تر کە بە ئیسترۆجین گەشە دەکات. • دووگیانی یان گومانی دووگیانیت هەیە (ئیسترادیۆڵ لە کاتی دووگیانیدا قەدەغەیە). • نەخۆشییەکانی دڵ یان خوێنبەرەکانت هەیە. • پەستانی خوێنت بەرزە و کۆنترۆڵ نەکراوە. • نەخۆشیی شەکرەت هەیە. • نەخۆشیی زراوت هەیە. • ئەندۆمێتریۆزیس (endometriosis) یان گرێی منداڵدان (uterine fibroids) هەیە. • نەخۆشیی گورچیلەت هەیە. • نەخۆشیی لوپوس (lupus) هەیە. • نەخۆشیی پۆرفیریا (porphyria) هەیە. • ئاستی کالسیۆم لە خوێنتدا بەرزە.

کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟

ئیسترادیۆڵ نابێت بەکاربهێنرێت لەم حاڵەتانەی خوارەوەدا:
مێژووی مەیینی خوێن لە خوێنبەرەکان یان خوێنهێنەرەکان (وەک جەڵتەی دڵ
مەیینی خوێن لە قاچەکان یان سییەکان).
نەخۆشیی جگەری چالاک یان تێکچوونی توندی جگەر.
خوێنبەربوونی نائاسایی زێ کە هۆکارەکەی دیار نییە.
شێرپەنجەی مەمکی ناسراو یان گومانلێکراو.
شێرپەنجەی منداڵدان یان هەر شێرپەنجەیەکی تر کە بە ئیسترۆجین گەشە دەکات.
دووگیانیی ناسراو یان گومانلێکراو.
هەستیاریی توند بە ئیسترادیۆڵ یان هەر پێکهاتەیەکی تری دەرمانەکە.

دۆز و شێوازی بەکارهێنان

• **حەب:** حەبەکانی ئیسترادیۆڵ بە دەم بخۆ، دەتوانیت لەگەڵ خواردن یان بەبێ خواردن بیخۆیت. هەوڵ بدە هەموو ڕۆژێک لە کاتێکی دیاریکراودا بیخۆیت. حەبەکە بە تەواوی قوت بدە و مەیجوو یان مەیڕوشێنە. • **پاتچی پێست:** پاتچەکە لەسەر پێستێکی پاک و وشک و بێ موو دابنێ، بە گشتی لەسەر سک یان سمت. شوێنی دانانی پاتچەکە بە بەردەوامی بگۆڕە بۆ ئەوەی پێست تووشی هەستیاری نەبێت. ڕێنماییەکانی ناو پاکەتەکە بە وردی جێبەجێ بکە. • **کرێمی زێ یان حەبی زێ:** بەپێی ڕێنمایی پزیشک یان دەرمانساز و بەکارهێنانی ئەپڵیکەیتەری تایبەت بەکاربهێنرێت. • **دەرزی:** دەرزی ئیسترادیۆڵ لەلایەن پزیشک یان کارمەندی تەندروستییەوە دەدرێت. • دەرمانەکە بەپێی ڕێنمایی پزیشک بەکاربهێنە و بڕەکەی کەم یان زیاد مەکە بەبێ ڕاوێژی پزیشک. • دەرمانەکە لە پلەی گەرمیی ژووردا (١٥-٣٠ پلەی سەدی) و دوور لە شێ و گەرمی هەڵبگرە.

دۆزی لەبیرچوو

ئەگەر ژەمێک لە ئیسترادیۆڵت بیرچوو، بە زووترین کات کە بیرت هات بیخۆ یان بەکاری بهێنە. بەڵام ئەگەر نزیک بوو لە کاتی ژەمی داهاتوو، ئەوا ژەمە بیرچووەکە فەرامۆش بکە و ژەمی داهاتوو لە کاتی خۆیدا بەکاربهێنە. دوو ژەم لە یەک کاتدا بەکارمەهێنە بۆ قەرەبووکردنەوەی ژەمە بیرچووەکە.

کارلێکەکان و وریاییەکان

کارلێکی دەرمانی

ئیسترادیۆڵ دەتوانێت کارلێک لەگەڵ چەندین دەرمانی تردا بکات
کە دەکرێت کاریگەریی دەرمانەکان بگۆڕێت یان مەترسیی کاریگەرییە لاوەکییەکان زیاد بکات. پێویستە پزیشک یان دەرمانسازەکەت لەبارەی هەموو ئەو دەرمانانەی کە بەکاریان دەهێنیت (لەوانە دەرمانی بێ ڕەچەتە
دەرمانی گیایی
و ڤیتامینەکان) ئاگادار بکەیتەوە.
**دەرمانەکانی کاریگەر لەسەر ئەنزیمەکانی جگەر (CYP3A4 inducers):** دەرمانەکانی وەک Rifampin (ڕیفامپین)
Carbamazepine (کاربامازپین)
Phenytoin (فینیتۆین)
و دەرمانی گیایی St. John's Wort (گژوگیاکەی قەشە یۆحەننا) دەتوانن خێراتر ئیسترادیۆڵ لە لەشدا بشکێننەوە
بەمەش کاریگەرییەکەی کەم دەکەنەوە.
**دەرمانەکانی ڕێگر لە ئەنزیمەکانی جگەر (CYP3A4 inhibitors):** دەرمانەکانی وەک Ketoconazole (کیتۆکۆنازۆڵ)
Erythromycin (ئیریسرۆمایسین)
و شەربەتی گرێپفروت دەتوانن خێرا شکاندنەوەی ئیسترادیۆڵ کەم بکەنەوە
بەمەش ئاستی ئیسترادیۆڵ لە خوێندا زیاد دەکەن و مەترسیی کاریگەرییە لاوەکییەکان بەرز دەکەنەوە.
**هۆرمۆنەکانی تایرۆید (Thyroid hormones):** ئیسترادیۆڵ دەتوانێت بڕی پرۆتینی گواستنەوەی هۆرمۆنی تایرۆید (thyroid
binding globulin) زیاد بکات
کە دەکرێت پێویستی بە زیادکردنی بڕی دەرمانی تایرۆید بکات.
**دژە مەیینی خوێن (Anticoagulants) وەک Warfarin (وارفارین):** ئیسترۆجینەکان دەتوانن کاریگەری لەسەر فاکتەرەکانی مەیینی خوێن هەبێت
کە پێویستی بە چاودێریکردنی وردی INR (پشکنینی مەیینی خوێن) دەبێت.
**کۆرتی کۆرتی کۆرتیستێرۆیدەکان (Corticosteroids):** ئیسترۆجینەکان دەتوانن ئاستی کۆرتیستێرۆیدەکان لە خوێندا زیاد بکەن.
**تامۆکسیفێن (Tamoxifen) و ڕێگرەکانی ئارۆماتەیس (Aromatase inhibitors):** ئەم دەرمانانە کاریگەریی دژ بە ئیسترۆجین هەیە و نابێت لەگەڵ ئیسترادیۆڵدا بەکاربهێنرێن.

لە چی دوور بکەویتەوە

**جگەرەکێشان:** جگەرەکێشان مەترسیی مەیینی خوێن
جەڵتەی دڵ
و جەڵتەی مێشک زۆر زیاد دەکات کاتێک ئیسترادیۆڵ بەکاردەهێنرێت. پێویستە لە کاتی بەکارهێنانی ئەم دەرمانەدا واز لە جگەرەکێشان بهێنرێت.
**شەربەتی گرێپفروت (Grapefruit juice):** خواردنەوەی شەربەتی گرێپفروت دەتوانێت ئاستی ئیسترادیۆڵ لە خوێندا زیاد بکات و مەترسیی کاریگەرییە لاوەکییەکان بەرز بکاتەوە. باشترە لە کاتی بەکارهێنانی ئەم دەرمانەدا خۆت لە خواردنەوەی بپارێزیت.
**کحوول:** خواردنەوەی کحوول دەتوانێت کاریگەری لەسەر جگەر هەبێت و کارلێک لەگەڵ ئیسترادیۆڵدا بکات.
**هەندێک دەرمانی گیایی:** هەندێک دەرمانی گیایی وەک گژوگیاکەی قەشە یۆحەننا (St. John's Wort) دەتوانن کاریگەری لەسەر ئاستی ئیسترادیۆڵ هەبێت و کاریگەریی دەرمانەکە کەم بکەنەوە. پێش بەکارهێنانی هەر دەرمانێکی گیایی
ڕاوێژ بە پزیشک بکە.
**لێخوڕینی ئۆتۆمبێل و کارکردن بە ئامێرە قورسەکان:** بە گشتی ئیسترادیۆڵ کاریگەری لەسەر توانای لێخوڕین یان کارکردن بە ئامێرەکان نییە. بەڵام ئەگەر هەست بە گێژبوون یان سەرگێژخواردن دەکەیت
پێویستە خۆت لەم کارانە بپارێزیت.

پشکنینی گشتی تەندروستی

ڕاوێژی پزیشکی ئۆنلاین

ئیسترادیۆڵ (Estradiol), ئیسترۆفێم (Estrofem), پرۆجینۆڤا (Progynova), ڤاگیفێم (Vagifem), ئیسترینگ (Estring), ڤیڤێل, دۆت (Vivelle, Dot), کلایمارا (Climara)