چاوەڕوانی...
نوسراوە لە لایەن Mhammad SalmMarch 14, 2026
زانیاری گشتی
ئایسۆسۆرباید مۆنۆنیتریت (Isosorbide Mononitrate) دەرمانێکە لە گرووپی نیتریتەکان (Nitrates). ئەم دەرمانە بەکاردێت بۆ ڕێگریکردن لە دروستبوونی ئازاری سنگ کە پێی دەوترێت سنگەکوژێ (Angina). ئەم دەرمانە کاردەکات بۆ فراوانکردنی لوولەکانی خوێن، ئەمەش وادەکات خوێن بە ئاسانی بڕوات و دڵ پێویستی بە ماندووبوونی زۆر نەبێت. گرنگە بزانیت کە ئەم دەرمانە بۆ چارەسەرکردنی کتوپڕی هێرشی سنگەکوژێ بەکارنایەت، بەڵکو بۆ ڕێگریکردنە لە ڕوودانی.
نیشانەکانی بەکارهێنان
- ڕێگریکردن لە دروستبوونی ئازاری سنگ (Angina pectoris) بەهۆی نەخۆشی تاجی خوێنبەرەکان.
- چارەسەری درێژخایەنی نەخۆشییەکانی دڵ کە پەیوەستن بە کەمی گەیشتنی خوێن بە ماسولکەکانی دڵ.
- باشترکردنی توانای جەستەیی نەخۆش بۆ ئەنجامدانی چالاکی بەبێ هەستکردن بە ئازار.
- کەمکردنەوەی دووبارەبوونەوەی هێرشەکانی سنگەکوژێ.
- بەکارهێنان وەک بەشێک لە چارەسەری تێکەڵ بۆ سستبوونی دڵ (Heart failure) لە هەندێک بارەتدا.
میکانیزمی کارکردن
ئەم دەرمانە کاردەکات لە ڕێگەی خاوکردنەوەی ماسولکە لووسەکانی ناو دیواری لوولەکانی خوێن (Blood vessels). کاتێک ئەم ماسولکانە خاو دەبنەوە، خوێنبەرەکان و خوێنهێنەرەکان فراوان دەبن (Vasodilation). ئەمەش دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی بڕی ئەو خوێنەی دەگەڕێتەوە بۆ دڵ (Preload) و کەمکردنەوەی بەرگری لوولەکانی خوێن (Afterload)، کە لە ئەنجامدا پەستانی سەر دڵ کەم دەبێتەوە و پێویستی دڵ بە ئۆکسجین کەم دەبێتەوە.
کاریگەرییە لاوەکییەکان
کاریگەرییە باوەکان
- کاریگەرییە باوەکان (Common):
- سەرئێشە (Headache)
- کە زۆر باوە و نیشانەی کارکردنی دەرمانەکەیە.
- گێژبوون (Dizziness).
- سووربوونەوەی دەموچاو (Flushing).
- دابەزینی پەستانی خوێن لە کاتی هەستانەوە (Orthostatic hypotension).
- بوورانەوە (Fainting).
- لێدانی ناڕێکی دڵ (Arrhythmia).
- ئازاری سنگی توند کە خراپتر دەبێت.
- کاردانەوەی هەستیاری توند وەک ئەستووربوونی زمان و قوڕگ.
کاریگەرییە مەترسیدارەکان
- کاریگەرییە مەترسیدارەکان (Serious):
ئاگادارییە مەترسیدارەکان
- ئەم دەرمانە بۆ چارەسەری کتوپڕی سنگەکوژێ بەکارنایەت؛ بۆ ئەو مەبەستە نیتڕۆگلیسرینی ژێر زمان بەکاربێنە.
- لەوانەیە ببێتە هۆی گێژبوون
- بۆیە لە کاتی شۆفێری ئاگادار بە.
- نابێت بە کتوپڕی واز لە دەرمانەکە بهێنیت
- چونکە ڕەنگە ئازاری سنگت بۆ بگەڕێتەوە.
- ئەگەر سەرئێشەت هەبوو
- پزیشکەکەت ڕەنگە دەرمانی ئازارشکێنت بۆ بنووسێت
- بەڵام دەرمانەکە مەوەستێنە.
- لە کاتی بەکارهێنانی ئەم دەرمانە
- خواردنەوەی کحول مەترسیدارە.
پێش بەکارهێنان
- پێش بەکارهێنانی ئەم دەرمانە، پێویستە پزیشک ئاگادار بکەیتەوە ئەگەر هەستیاریت بە نیتریتەکان هەیە. هەروەها ئەگەر کێشەی کەمخوێنی توند، پەستانی خوێنی نزم، یان وشکبوونەوەی جەستەت هەیە. زۆر گرنگە پزیشک بزانیت ئەگەر دەرمانی بەهێزکەری سێکسی (وەک ڤیاگرا) بەکاردێنیت، چونکە پێکەوە بەکارهێنانیان مەترسیدارە.
کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟
- هەستیاری (Hypersensitivity) بە ئایسۆسۆرباید یان هەر نیتریتێکی تر.
- بەکارهێنانی دەرمانەکانی چارەسەری لاوازی سێکسی (PDE5 inhibitors) وەک Sildenafil یان Tadalafil.
- کەمخوێنی توند (Severe anemia).
- بەرزبوونەوەی پەستانی ناو کاسەی سەر (Increased intracranial pressure).
- شۆکی دڵ (Cardiogenic shock) یان سستبوونی توندی دڵ.
- angle glaucoma).
دووگیانی و شیرپێدان
پۆلێنی سەلامەتی:B
- Category: B
دۆز و شێوازی بەکارهێنان
- حەبەکە بە تەواوی قووت بدە لەگەڵ پەرداخێک ئاو. ئەگەر حەبی درێژخایەن (Extended-release) بەکاردێنیت، نابێت بیجویت یان وردی بکەیت. باشترە هەموو ڕۆژێک لە هەمان کاتدا بیخۆیت. ئەگەر پزیشکەکەت وتی دوو جار بیخۆ، نێوانی ژەمەکان بپارێزە بۆ ئەوەی جەستەت ڕانەیەت (Tolerance) لەسەر دەرمانەکە.
دۆزی لەبیرچوو
ئەگەر ژەمێکت بیرچوو، هەر کاتێک بیرت کەوتەوە بیخۆ. بەڵام ئەگەر کاتی ژەمی دوواتر نزیک بوو، ژەمە فەرامۆشکراوەکە مەخۆ و تەنها ژەمی ئاسایی خۆت بەردەوام بە. هەرگیز دوو ژەم پێکەوە مەخۆ.
کارلێکەکان و وریاییەکان
کارلێکی دەرمانی
- کحول (Alcohol): دەبێتە هۆی دابەزینی مەترسیداری پەستانی خوێن و گێژبوونی توند.
- ژەمە چەورەکان: ڕەنگە کاریگەری لەسەر هەڵمژینی هەندێک جۆری حەبەکە هەبێت
- بەڵام بە گشتی دەکرێت لەگەڵ یان بەبێ خواردن بخورێت.
- ئاوی میوە: بە گشتی کارلێکی توندی نییە
- بەڵام باشترە تەنها بە ئاو بخورێت.
لە چی دوور بکەویتەوە
- دووربکەوەرەوە لە هەستانەوەی کتوپڕ لە شوێنی دانیشتن یان ڕاکشان
- چونکە دەبێتە هۆی گێژبوون و کەوتن. دووربکەوەرەوە لە خواردنەوەی کحول. هەروەها دووربکەوەرەوە لە بەکارهێنانی دەرمانی سێکسی بەبێ ڕاوێژی پزیشک.
بارودۆخی نائاسایی
نیشانەکانی ژەمەزیاد (Overdose) بریتین لە: سەرئێشەی زۆر توند، گێژبوونی توند، لێدانی خێرای دڵ، تەڵخبوونی بینین، و ڕشانەوە. لە کاتی ڕوودانی ئەم نیشانانەدا، دەستبەجێ پەیوەندی بە فریاکەوتن (١٢٢) بکە.
📞 پەیوەندی بکە بە 122 (فریاکەوتن)⚕️ ڕاستەوخۆ بەرەو نەخۆشخانە بڕۆ
0
✓ پێداچوونەوەی پزیشکی کراوە
پێداچوونەوە کراوە لەلایەن: Mhammad Salm,
بەرواری پێداچوونەوە: 14.03.2026
دوا نوێکردنەوە: 14.03.2026
هەموو ناوەڕۆکەکانمان لەلایەن پزیشکە پسپۆڕەکانی ئەنجومەنی ڕاوێژکاریمانەوە پێداچوونەوە دەکرێن. ئەنجومەنی ڕاوێژکاری ببینە
یارمەتیمان بدە بۆ باشترکردنی ناوەڕۆکەکانمان