چاوەڕوانی...
Accutane, Roaccutane, Claravis, Amnesteem, Myorisan, Zenatane
isotretinoin
نوسراوە لە لایەن Mhammad SalmMarch 14, 2026
زانیاری گشتی
ئایسۆتریتینۆین (Isotretinoin) دەرمانێکی زۆر بەهێزە کە لە ڤیتامین A وەرگیراوە. ئەم دەرمانە بۆ چارەسەرکردنی جۆرە توندەکانی زیپکە (Acne) بەکاردێت کە بە چارەسەرەکانی تر وەک دژەبەکتریاکان (Antibiotics) یان کرێمەکان چاک نابنەوە. ئەم دەرمانە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ ئەو زیپکانە بەکاردێت کە دەبنە هۆی دروستبوونی پەڵە و چاڵی هەمیشەیی (Scarring) لەسەر پێست.
نیشانەکانی بەکارهێنان
- چارەسەرکردنی زیپکەی گرێیی توند (Severe Nodular Acne).
- ئەو زیپکانەی کە بەرگرییان بەرامبەر چارەسەرە ئاساییەکان و دژەبەکتریاکان هەیە.
- ڕێگریکردن لە دروستبوونی پەڵە و شوێنەواری قووڵی زیپکە لەسەر دەموچاو و جەستە.
- چارەسەرکردنی هەندێک جۆری توندی نەخۆشی ڕۆزاسیا (Rosacea).
- چارەسەری تێکچوونە دەگمەنەکانی تری پێست وەک (Ichthyosis).
میکانیزمی کارکردن
ئەم دەرمانە بە چەند ڕێگەیەک کار دەکات: قەبارە و چالاکی ڕژێنە چەورییەکان (Sebaceous Glands) کەم دەکاتەوە، کە ئەمەش دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی چەوری پێست (Sebum). هەروەها ڕێگری دەکات لە گیرانی کونیلەکانی پێست و گەشەکردنی ئەو بەکتریایانەی کە دەبنە هۆی هەوکردن (Inflammation) و دروستبوونی زیپکە.
کاریگەرییە لاوەکییەکان
کاریگەرییە باوەکان
- کاریگەرییە باوەکان (Common):
- وشکبوونەوەی توندی لێوەکان (Cheilitis) و پێست.
- وشکبوونەوەی چاو و لووت.
- خوێنبەربوونی لووت (Epistaxis).
- ئازاری ماسولکە و جومگەکان (بەتایبەت لە کاتی وەرزش).
- خەمۆکی
- دڵەڕاوکێ
- و بیرکردنەوە لە خۆکوشتن (Depression and Suicidal Ideation).
- تێکچوونی کتوپڕی بینین (Vision Changes).
- ئازاری توندی سک کە نیشانەی هەوکردنی پەنکریاسە (Pancreatitis).
- بەرزبوونەوەی پەستانی ناو کاسەی سەر (Pseudotumor Cerebri).
کاریگەرییە مەترسیدارەکان
- کاریگەرییە مەترسیدارەکان (Serious):
ئاگادارییە مەترسیدارەکان
- ئەم دەرمانە مەترسییەکی زۆری هەیە بۆ دروستبوونی شێواوی کۆرپەلە (Birth Defects) ئەگەر لە کاتی دووگیانیدا بەکاربێت. پێویستە لە کاتی بەکارهێنانیدا لە بەرکەوتنی ڕاستەوخۆی تیشکی خۆر دووربکەویتەوە چونکە پێست زۆر هەستیار دەبێت. نابێت خوێن ببەخشیت لە کاتی بەکارهێنان و تا مانگێک دوای تەواوبوونی دەرمانەکە. پێویستە بەردەوام چاودێری باری دەروونی و گۆڕانکارییەکانی ڕەفتاری نەخۆش بکرێت.
پێش بەکارهێنان
- پێویستە پێش دەستپێکردن پشکنینی خوێن بۆ جگەر (Liver Function Test) و چەورییەکان (Lipid Profile) بکرێت. بۆ ئافرەتان، پشکنینی دووگیانی (Pregnancy Test) پێویستە و دەبێت دوو جۆر ڕێگەی ڕێگریکردن لە دووگیانی بەکاربهێنرێت. هەروەها پزیشک دەبێت لە مێژووی هەر نەخۆشییەکی دەروونی وەک خەمۆکی ئاگادار بکرێتەوە.
کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟
- دووگیانی (Pregnancy) بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە چونکە دەبێتە هۆی شێواوی کۆرپەلە.
- شیرپێدان (Breastfeeding).
- هەستیاری (Hypersensitivity) بە ئایسۆتریتینۆین
- سستی توندی جگەر (Liver Failure).
- بەرزی ڕێژەی چەوری خوێن (Hyperlipidemia) بە شێوەیەکی نائاسایی.
- بەکارهێنانی دەرمانی تێتراسایکلین (Tetracyclines) لە هەمان کاتدا.
دووگیانی و شیرپێدان
پۆلێنی سەلامەتی:X
- Category: X
دۆز و شێوازی بەکارهێنان
- کەپسولەکە بە تەواوی قووت بدە و مەیجوو یان مەمژە. پێویستە دەرمانەکە لەگەڵ ژەمە خۆراکەکاندا بخورێت (بەتایبەت ئەو خۆراکانەی چەورییان تێدایە) چونکە چەوری یارمەتی مژینی دەرمانەکە دەدات لە ڕیخۆڵەدا. ڕۆژانە بڕێکی زۆر ئاو بخورێتەوە بۆ کەمکردنەوەی وشکی جەستە.
دۆزی لەبیرچوو
ئەگەر ژەمێکت لەبیرچوو، هەر کاتێک بیرت کەوتەوە بیخۆ. بەڵام ئەگەر کاتی ژەمی داهاتوو نزیک بوو، ژەمە لەبیرچووەکە واز لێ بهێنە و ژەمی داهاتوو لە کاتی خۆیدا بخۆ. هەرگیز دوو ژەم پێکەوە مەخۆ بۆ قەرەبووکردنەوە.
کارلێکەکان و وریاییەکان
کارلێکی دەرمانی
- خۆراکی چەور: مژینی دەرمانەکە لە جەستەدا باشتر دەکات و سوودی زیاتر دەبێت.
- کحول (Alcohol): مەترسی زیان گەیاندن بە جگەر و بەرزبوونەوەی چەوری خوێن زیاد دەکات.
- ڤیتامین A: خواردنی ئەو خۆراکانەی بڕێکی زۆر ڤیتامین Aیان تێدایە (وەک جگەری ئاژەڵ) ڕەنگە مەترسی ژەهراویبوون زیاد بکات.
لە چی دوور بکەویتەوە
- دوورکەوتنەوە لە بەکارهێنانی ڤیتامین A یان هەر تەواکەرێکی خۆراکی کە ڤیتامین A تێدایە. دوورکەوتنەوە لە لابردنی مووی جەستە بە مۆم (Waxing) یان لێزەر لە کاتی چارەسەر و تا 6 مانگ دوای تەواوبوونی
- چونکە دەبێتە هۆی برینداربوونی پێست. دوورکەوتنەوە لە تیشکی خۆر و بەکارهێنانی دژەخۆری گونجاو.
بارودۆخی نائاسایی
نیشانەکانی بریتین لە سەرئێشەی زۆر توند، ڕشانەوە، گێژبوون، و سووربوونەوەی دەموچاو. لە کاتی خواردنی بڕێکی زۆر لە دەرمانەکە، دەستبەجێ پەیوەندی بە سەنتەری فریاکەوتن یان پزیشکی پسپۆڕەوە بکە.
📞 پەیوەندی بکە بە 122 (فریاکەوتن)⚕️ ڕاستەوخۆ بەرەو نەخۆشخانە بڕۆ
0
✓ پێداچوونەوەی پزیشکی کراوە
پێداچوونەوە کراوە لەلایەن: Mhammad Salm,
بەرواری پێداچوونەوە: 14.03.2026
دوا نوێکردنەوە: 14.03.2026
هەموو ناوەڕۆکەکانمان لەلایەن پزیشکە پسپۆڕەکانی ئەنجومەنی ڕاوێژکاریمانەوە پێداچوونەوە دەکرێن. ئەنجومەنی ڕاوێژکاری ببینە
یارمەتیمان بدە بۆ باشترکردنی ناوەڕۆکەکانمان