چاوەڕوانی...
Lexapro (ئەمریکا/جیهانی), Cipralex (ئەوروپا/ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست), Espram (هیکما), Escital (پایۆنێر), Awacipram (ئاوامێدیکا), Escitalopram (ناوی گشتی)
escitalopram
نوسراوە لە لایەن Mhammad SalmJanuary 20, 2026
زانیاری گشتی
ئێسیتالۆپرام دەرمانێکە سەر بە پۆلی ڕێگرەکانی هەڵمژینەوەی سیرۆتۆنینی هەڵبژاردەیی (SSRI). ئەم دەرمانە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ چارەسەرکردنی خەمۆکی و جۆرە جیاوازەکانی دڵەڕاوکێ بەکاردێت، لەوانە دڵەڕاوکێی گشتی، دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتی، و نەخۆشیی پەرۆشی (panic disorder).
ئێسیتالۆپرام کاردەکات بە زیادکردنی بڕی سیرۆتۆنین لە مێشکدا، کە گەیەنەرێکی کیمیایی سروشتییە و یارمەتی پاراستنی هاوسەنگی دەروونی دەدات. زیادبوونی سیرۆتۆنین دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە باشترکردنی میزاج، کەمکردنەوەی هەستکردن بە دڵەڕاوکێ و ترس، و باشترکردنی خەو و ئارەزووی خواردن.
ئەم دەرمانە بە شێوەی حەب و شلەی خواردن بەردەستە و پێویستە بە ڕێنمایی پزیشک بەکاربهێنرێت. کاریگەرییەکانی لەوانەیە چەند هەفتەیەکی پێبچێت تا بە تەواوی دەربکەون، بۆیە گرنگە بەردەوام بیت لە بەکارهێنانی بەپێی ڕێنمایی پزیشک، تەنانەت ئەگەر هەستت بە باشتربوونیش نەکرد لە سەرەتادا.
نیشانەکانی بەکارهێنان
- نەخۆشیی خەمۆکیی گەورە (Major Depressive Disorder
- نەخۆشیی دڵەڕاوکێی گشتی (Generalized Anxiety Disorder
- نەخۆشیی پەرۆشی (Panic Disorder) لەگەڵ یان بەبێ ترس لە شوێنی کراوە (agoraphobia)
- نەخۆشیی دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتی (Social Anxiety Disorder)
- نەخۆشیی ناڕێکیی ناچاری (Obsessive
- Compulsive Disorder
میکانیزمی کارکردن
ئێسیتالۆپرام وەک ڕێگرێکی هەڵبژاردەیی هەڵمژینەوەی سیرۆتۆنین (SSRI) کاردەکات. میکانیزمی سەرەکی کارکردنی بریتییە لە ڕێگریکردن لە هەڵمژینەوەی سیرۆتۆنین (5-HT) لەلایەن دەمارەخانەکانەوە لە کەلێنی سیناپسی (synaptic cleft) مێشکدا. بە ڕێگریکردن لەم پرۆسەیە، بڕی سیرۆتۆنینی ئازاد لە کەلێنی سیناپسیدا زیاد دەکات، کە دەبێتە هۆی زیادبوونی چالاکبوونی وەرگرەکانی سیرۆتۆنین لە دەمارەخانەی دوای سیناپسیدا. ئەم زیادبوونەی چالاکی سیرۆتۆنین لە مێشکدا، بەتێپەڕبوونی کات، یارمەتی ڕێکخستنەوەی میزاج و کەمکردنەوەی نیشانەکانی خەمۆکی و دڵەڕاوکێ دەدات. ئێسیتالۆپرام بە شێوەیەکی بەرچاو هەڵبژاردەییە بۆ وەرگرەکانی سیرۆتۆنین و کاریگەرییەکی کەمی لەسەر وەرگرەکانی تر هەیە، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمتربوونی کاریگەرییە لاوەکییەکان بە بەراورد لەگەڵ پۆلەکانی تری دژەخەمۆکی.
کاریگەرییە لاوەکییەکان
کاریگەرییە باوەکان
- کاریگەرییە باوەکان (Common):
- دڵتێکەڵهاتن
- بێخەوی یان خەواڵوویی
- وشکبوونی دەم
- زیادبوونی ئارەقکردنەوە
- سکچوون یان قەبزی
- سەرئێشە
- سەرگێژخواردن
- کێشەی سێکسی (کەمبوونەوەی ئارەزووی سێکسی
- کێشەی گەیشتن بە ئۆرگازم
- کێشەی ڕەپبوون)
- ماندوویی
- لەرزین
- بیرکردنەوەی خۆکوشتن یان خراپتربوونی خەمۆکی (بەتایبەتی لە گەنجاندا)
- نیشانەکانی نەخۆشیی سیرۆتۆنین (دڵەڕاوکێ
- شڵەژان
- لێدانی خێرای دڵ
- بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن
- لەرزین
- گرتن
- ڕشانەوە
- سکچوون)
- کاردانەوەی هەستیاریی توند (هەڵئاوسانی ڕوخسار یان زمان
- کێشەی هەناسەدان
- خوران)
- گرتن (seizures)
- خوێنبەربوونی نائاسایی یان کبریتبوون
- درێژبوونەوەی ماوەی QT (لێدانی نائاسایی دڵ
- سەرگێژخواردنی توند
- لەهۆشچوون)
- کەمبوونەوەی سۆدیۆم لە خوێندا (سەرئێشە
- سەرگێژخواردن
- لاوازی
- سەرلێشێواوی)
- مانیای نوێ یان خراپتربوو (وزەی زۆر
- خەوی کەم
- بیرۆکەی خێرا
- هەڵسوکەوتی بێباک)
- کێشەی بینین (ئازاری چاو
- گۆڕانکاری لە بینیندا
- سووربوونەوە یان هەڵئاوسانی چاو)
ئاگادارییە مەترسیدارەکان
- **بیرکردنەوەی خۆکوشتن و خراپتربوونی خەمۆکی**: ئێسیتالۆپرام و دەرمانەکانی تری دژەخەمۆکی دەتوانن لە هەندێک کەسدا
- بەتایبەتی لە گەنجان (تەمەن خوار ٢٥ ساڵ) و هەرزەکاراندا
- بیرکردنەوەی خۆکوشتن یان هەڵسوکەوتی خۆکوژی زیاد بکەن
- بەتایبەتی لە سەرەتای چارەسەردا یان کاتێک بڕی دەرمانەکە دەگۆڕدرێت. پێویستە بە وردی چاودێری نیشانەکان بکرێت و هەر گۆڕانکارییەکی نەرێنی یان بیرکردنەوەی خۆکوشتن ڕاستەوخۆ بە پزیشک ڕابگەیەنرێت.
- **نەخۆشیی سیرۆتۆنین (Serotonin Syndrome)**: ئەمە حاڵەتێکی مەترسیدارە و دەتوانێت ڕووبدات کاتێک بڕی سیرۆتۆنین لە مێشکدا زۆر زیاد دەکات. نیشانەکانی بریتین لە دڵتێکەڵهاتن
- ڕشانەوە
- سکچوون
- دڵەڕاوکێ
- گرتن
- لێدانی خێرای دڵ
- بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن
- و گۆڕانکاری لە باری دەروونیدا. ئەگەر ئەم نیشانانەت هەبوو
- دەبێت ڕاستەوخۆ داوای یارمەتیی پزیشکی بکەیت.
- **درێژبوونەوەی ماوەی QT (QT Prolongation)**: ئێسیتالۆپرام دەتوانێت ببێتە هۆی گۆڕانکاری لە چالاکیی کارەبایی دڵدا
- کە پێی دەوترێت درێژبوونەوەی ماوەی QT. ئەمەش دەتوانێت مەترسیی لێدانی نائاسایی و مەترسیداری دڵ زیاد بکات. ئەگەر کێشەی دڵت هەیە یان دەرمانی تر بەکاردەهێنیت کە کاریگەرییان لەسەر لێدانی دڵ هەیە
- پێویستە پزیشک ئاگادار بکەیتەوە.
- **نیشانەکانی وازهێنان (Withdrawal Symptoms)**: نابێت بە شێوەیەکی لەناکاو واز لە بەکارهێنانی ئێسیتالۆپرام بهێنرێت
- چونکە دەتوانێت ببێتە هۆی نیشانەکانی وازهێنان وەک دڵتێکەڵهاتن
- سەرگێژخواردن
- سەرئێشە
پێش بەکارهێنان
- پێش ئەوەی ئێسیتالۆپرام بەکاربهێنیت، پێویستە پزیشک یان دەرمانسازەکەت ئاگادار بکەیتەوە ئەگەر: • هەستیاریت هەیە بە ئێسیتالۆپرام یان سیتالۆپرام، یان هەر پێکهاتەیەکی تری ئەم دەرمانە. • لە ئێستادا دەرمانی ڕێگرەکانی مۆنۆئامین ئۆکسیداز (MAOIs) بەکاردەهێنیت یان لە ماوەی ١٤ ڕۆژی ڕابردوودا بەکارتهێناوە. نابێت ئێسیتالۆپرام لەگەڵ MAOIs بەکاربهێنرێت، چونکە دەتوانێت ببێتە هۆی کارلێکی مەترسیدار. • کێشەی دڵت هەیە، وەک لێدانی نائاسایی دڵ (QT prolongation) یان نەخۆشیی دڵ. • کێشەی جگەر یان گورچیلەت هەیە. • نەخۆشیی دوو جەمسەری (bipolar disorder) یان مانیات هەیە یان لە خێزانەکەتدا هەبووە. • کێشەی گرتن (seizures) یان پەرکەمت هەیە. • گلۆکۆمای گۆشەی تەسک (narrow-angle glaucoma) یان مێژووی گلۆکۆمات هەیە. • کێشەی خوێنبەربوونت هەیە یان دەرمانی خوێنڕێژکەر (blood thinners) بەکاردەهێنیت. • دووگیانی یان پلانی دووگیانیت هەیە، یان شیر دەدەیت بە کۆرپەکەت. • تەمەنت لە خوار ١٨ ساڵییەوەیە، چونکە بەکارهێنانی لە منداڵاندا پێویستی بە چاودێریی ورد هەیە.
کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟
- هەستیاریی ناسراو بە ئێسیتالۆپرام یان سیتالۆپرام
- یان هەر پێکهاتەیەکی تری دەرمانەکە.
- بەکارهێنانی هاوکات لەگەڵ ڕێگرەکانی مۆنۆئامین ئۆکسیداز (MAOIs) یان لە ماوەی ١٤ ڕۆژ دوای وەستاندنی MAOI.
- بەکارهێنانی هاوکات لەگەڵ Pimozide
- بەهۆی مەترسیی درێژبوونەوەی ماوەی QT.
- نەخۆشیی درێژبوونەوەی ماوەی QT ی زگماکی (Congenital long QT syndrome).
دووگیانی و شیرپێدان
پۆلێنی سەلامەتی:C
- NEEDS_MORE_PREGNANCY_INFO
دۆز و شێوازی بەکارهێنان
- • ئێسیتالۆپرام یەک جار لە ڕۆژێکدا بەکاربهێنە، لە بەیانیان یان ئێواراندا. دەتوانیت لەگەڵ خواردن یان بە گەدەی بەتاڵ بیخۆیت. • حەبەکە بە تەواوی قوت بدە، مەیجوو یان مەیپلیشێنە. ئەگەر شلەی خواردن بەکاردەهێنیت، پێویستە بڕەکەی بە وردی بە پێوانەی تایبەت بپێویت. • هەوڵ بدە لە هەمان کاتی ڕۆژدا دەرمانەکە بەکاربهێنیت بۆ ئەوەی لەبیرت نەچێت. • لەوانەیە چەند هەفتەیەکی پێبچێت (٢-٤ هەفتە) تا هەست بە باشتربوونێکی بەرچاو بکەیت. گرنگە بەردەوام بیت لە بەکارهێنانی دەرمانەکە تەنانەت ئەگەر هەستت بە باشتربوونیش نەکرد لە سەرەتادا. • بەبێ ڕاوێژی پزیشک واز لە بەکارهێنانی ئێسیتالۆپرام مەهێنە، چونکە دەتوانێت ببێتە هۆی نیشانەکانی وازهێنان. پزیشکەکەت بڕی دەرمانەکە بە هێواشی کەم دەکاتەوە. • دەرمانەکە لە پلەی گەرمیی ژووردا (٢٠-٢٥ پلەی سەدی) و دوور لە شێ و گەرما هەڵبگرە.
دۆزی لەبیرچوو
ئەگەر ژەمێک لە ئێسیتالۆپرامت لەبیرچوو، بە زووترین کات کە بیرت کەوتەوە بیخۆ. بەڵام ئەگەر نزیک بوو لە کاتی ژەمی داهاتوو، ئەوا ژەمە لەبیرچووەکە فەرامۆش بکە و ژەمی داهاتوو لە کاتی خۆیدا بخۆ. دوو ژەم لە یەک کاتدا مەخۆ بۆ قەرەبووکردنەوەی ژەمە لەبیرچووەکە.
کارلێکەکان و وریاییەکان
کارلێکی دەرمانی
- ئێسیتالۆپرام دەتوانێت کارلێک لەگەڵ چەندین دەرمانی تردا بکات
- کە دەتوانێت کاریگەرییە لاوەکییەکان زیاد بکات یان کاریگەریی دەرمانەکان کەم بکاتەوە. پێویستە پزیشکەکەت ئاگادار بکەیتەوە دەربارەی هەموو دەرمانەکانی تر کە بەکاریان دەهێنیت.
- **MAO Inhibitors (MAOIs)**: (وەک Isocarboxazid
- Linezolid
- Methylene blue injection
- Phenelzine
- Selegiline
- Tranylcypromine)
- نابێت لەگەڵ ئێسیتالۆپرام بەکاربهێنرێن
- چونکە مەترسیی نەخۆشیی سیرۆتۆنین بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکەن. پێویستە لانیکەم ١٤ ڕۆژ لە نێوان وەستاندنی MAOI و دەستپێکردنی ئێسیتالۆپرامدا هەبێت.
- **دەرمانەکانی تر کە ئاستی سیرۆتۆنین زیاد دەکەن**: (وەک Triptans
- Tricyclic Antidepressants
- Fentanyl
- Lithium
- Tramadol
- Tryptophan
- St. John's Wort)
- بەکارهێنانیان لەگەڵ ئێسیتالۆپرامدا مەترسیی نەخۆشیی سیرۆتۆنین زیاد دەکات.
- **دەرمانەکانی خوێنڕێژکەر (Blood Thinners)**: (وەک Warfarin
- Aspirin
لە چی دوور بکەویتەوە
- **کحول**: لە کاتی بەکارهێنانی ئێسیتالۆپرامدا
- خۆت لە خواردنەوەی کحول بەدوور بگرە
- چونکە دەتوانێت کاریگەرییە لاوەکییەکان زیاد بکات
- وەک خەواڵوویی و سەرگێژخواردن.
- **لێخوڕین و کارکردن بە ئامێر**: ئێسیتالۆپرام دەتوانێت ببێتە هۆی سەرگێژخواردن
- خەواڵوویی
- یان کەمبوونەوەی توانای تەرکیزکردن. تا دڵنیا نەبوویتەوە لەوەی چۆن کاریگەری لەسەرت دەبێت
- خۆت لە لێخوڕینی ئۆتۆمبێل یان کارکردن بە ئامێرە قورسەکان بەدوور بگرە.
- **دەرمانەکانی تر**: هەمیشە پزیشک یان دەرمانسازەکەت ئاگادار بکەرەوە دەربارەی هەموو دەرمانەکانی تر (کە بە ڕەچەتە یان بەبێ ڕەچەتە وەردەگیرێن)
- ڤیتامینەکان
- و گیادەرمانەکان کە بەکاریان دەهێنیت
- بۆ ئەوەی لە کارلێکی مەترسیدار بەدوور بیت.
- **گرێپفرووت (Grapefruit)**: هەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە خواردنی گرێپفرووت یان خواردنەوەی شەربەتەکەی لەوانەیە کاریگەری لەسەر ئاستی ئێسیتالۆپرام لە خوێندا هەبێت. باشترە ڕاوێژ بە پزیشکەکەت بکەیت.
بارودۆخی نائاسایی
لە کاتی بەکارهێنانی زیاد لە پێویستی ئێسیتالۆپرام، پێویستە ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە فریاکەوتنی پزیشکییەوە بکەیت یان سەردانی نزیکترین نەخۆشخانە بکەیت. نیشانەکانی بەکارهێنانی زیاد لە پێویست لەوانەیە بریتین بن لە: • سەرگێژخواردن • لەرزین • دڵەڕاوکێ و شڵەژان • سەرلێشێواوی • گرتن (seizures) • کۆما • لێدانی خێرای دڵ (tachycardia) • کەمبوونەوەی پەستانی خوێن (hypotension) • درێژبوونەوەی ماوەی QT • دڵتێکەڵهاتن و ڕشانەوە
📞 پەیوەندی بکە بە 122 (فریاکەوتن)⚕️ ڕاستەوخۆ بەرەو نەخۆشخانە بڕۆ
0
✓ پێداچوونەوەی پزیشکی کراوە
پێداچوونەوە کراوە لەلایەن: Mhammad Salm,
بەرواری پێداچوونەوە: 20.01.2026
دوا نوێکردنەوە: 20.01.2026
هەموو ناوەڕۆکەکانمان لەلایەن پزیشکە پسپۆڕەکانی ئەنجومەنی ڕاوێژکاریمانەوە پێداچوونەوە دەکرێن. ئەنجومەنی ڕاوێژکاری ببینە
یارمەتیمان بدە بۆ باشترکردنی ناوەڕۆکەکانمان