چاوەڕوانی...
Arava, Lefra, Arabloc, Afiancen
leflunomide
نوسراوە لە لایەن Mhammad SalmMarch 14, 2026
زانیاری گشتی
لێفلۆنۆماید (Leflunomide) دەرمانێکی دژە ڕۆماتیزمەیە کە بۆ چارەسەرکردنی نیشانەکانی هەوکردنی جومگەی ڕۆماتیزمی (Rheumatoid Arthritis) بەکاردێت. ئەم دەرمانە یارمەتی کەمکردنەوەی ئازار، هەوکردن، و ڕەقبوونی جومگەکان دەدات. هەروەها کاردەکات بۆ خاوکردنەوەی پرۆسەی تێکچوونی جومگەکان و باشترکردنی توانای جووڵەی نەخۆش لە ژیانی ڕۆژانەدا.
نیشانەکانی بەکارهێنان
- چارەسەرکردنی هەوکردنی جومگەی ڕۆماتیزمی چالاک (Active Rheumatoid Arthritis).
- کەمکردنەوەی نیشانە و نیشانەکانی ئازار و ئاوسانی جومگەکان.
- ڕێگریکردن لە تێکچوونی پێکهاتەی جومگەکان (Structural Damage).
- باشترکردنی توانای جەستەیی و ئەنجامدانی چالاکییەکان.
- بەکارهێنان لە هەندێک حاڵەتی هەوکردنی جومگەی سەدەفی (Psoriatic Arthritis) بەپێی بڕیاری پزیشک.
میکانیزمی کارکردن
ئەم دەرمانە کاردەکات لە ڕێگەی ڕێگریکردن لە ئەنزیمێکی میتۆکۆندریایی بە ناوی (Dihydroorotate Dehydrogenase). ئەم ئەنزیمە بەرپرسە لە دروستکردنی (Pyrimidine) کە پێویستە بۆ زیادبوونی خانە سپییەکانی خوێن (Lymphocytes). بە کەمکردنەوەی ئەم خانانە، هێرشی سیستەمی بەرگری بۆ سەر شانەکانی جومگە کەمدەبێتەوە و هەوکردنەکە کۆنتڕۆڵ دەکرێت.
کاریگەرییە لاوەکییەکان
کاریگەرییە باوەکان
- کاریگەرییە باوەکان (Common):
- سکچوون (Diarrhea)
- هێڵنجدان و ڕشانەوە (Nausea and Vomiting)
- وەرینی کاتیی قژ (Alopecia)
- بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن (Hypertension)
- سەرئێشە و گێژبوون (Headache and Dizziness)
- تێکچوونی توندی جگەر (Hepatotoxicity)
- هەوکردنی توندی سییەکان (Interstitial Lung Disease)
- هەستیاری توندی پێست وەک (Stevens
- Johnson Syndrome)
کاریگەرییە مەترسیدارەکان
- کاریگەرییە مەترسیدارەکان (Serious):
- کەمبوونەوەی مەترسیداری خانەکانی خوێن (Bone Marrow Suppression)
ئاگادارییە مەترسیدارەکان
- مەترسی تێکچوونی جگەر زۆرە
- بۆیە پێویستە مانگانە پشکنینی ئەنزیمەکانی جگەر بکرێت.
- ئەم دەرمانە بۆ ماوەیەکی زۆر (تا ٢ ساڵ) لە جەستەدا دەمێنێتەوە دوای وەستاندنی.
- مەترسی تووشبوون بە هەوکردنی بەکتریایی و ڤایرۆسی زیاد دەکات چونکە بەرگری دادەبەزێنێت.
- نابێت لە کاتی بەکارهێنانی ئەم دەرمانەدا کوتان (Vaccination) بە ڤایرۆسی زیندوو بکرێت.
- پێویستە پەستانی خوێن بە بەردەوامی کۆنتڕۆڵ بکرێت چونکە دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی.
- ئەگەر نیشانەکانی کۆکە یان تەنگەنەفەسی دروست بوو
- دەبێت دەستبەجێ پزیشک ئاگادار بکرێتەوە.
پێش بەکارهێنان
- پێش دەستپێکردنی ئەم دەرمانە، پێویستە پشکنینی وردی جگەر (Liver Function Tests) و پشکنینی خوێن ئەنجام بدرێت. پێویستە پزیشک ئاگادار بکرێتەوە ئەگەر نەخۆشی سیل (Tuberculosis) یان هەوکردنی جگەری ڤایرۆسیت هەبێت. هەروەها پشکنینی دووگیانی بۆ ئافرەتان پێش دەستپێکردن بە دەرمانەکە ناچارییە.
کێ نابێت ئەم دەرمانە بەکاربهێنێت؟
- دووگیانی (Pregnancy): بە توندی قەدەغەیە و دەبێتە هۆی شێواوی کۆرپەلە.
- نەخۆشییە توندەکانی جگەر (Severe Hepatic Impairment).
- هەستیاری (Hypersensitivity) بە لێفلۆنۆماید یان پێکهاتەکانی.
- کێشەی توندی سیستەمی بەرگری (Severe Immunodeficiency).
- ئەو کەسانەی کێشەی مۆخی ئێسکیان هەیە یان تووشی کەمخوێنی توند بوون.
دووگیانی و شیرپێدان
پۆلێنی سەلامەتی:X (بە توندی قەدەغەیە)
- Category: X (بە توندی قەدەغەیە)
دۆز و شێوازی بەکارهێنان
- حەبەکە بە تەواوی بە یەکجار قووت بدە و مەیشکێنە و مەیهاڕە. دەکرێت لەگەڵ خواردن یان بەبێ خواردن بخورێت. باشترە هەموو ڕۆژێک لە هەمان کاتدا بەکاربێت بۆ ئەوەی ئاستی دەرمانەکە لە خوێندا جێگیر بێت.
دۆزی لەبیرچوو
ئەگەر ژەمێکت بیرچوو، هەر کاتێک بیرت کەوتەوە بیخۆ. ئەگەر کاتی ژەمی داهاتوو نزیک بوو، ژەمە فەرامۆشکراوەکە مەخۆ و تەنها ژەمی ئاسایی خۆت بەکاربهێنە. هەرگیز دوو ژەم پێکەوە مەخۆ بۆ قەرەبووکردنەوە.
کارلێکەکان و وریاییەکان
کارلێکی دەرمانی
- کحول (Alcohol): مەترسی تێکچوونی جگەر بە شێوەیەکی کوشندە زیاد دەکات.
- میوەی گریپ فروت (Grapefruit): ڕەنگە کاربکاتە سەر مژینی دەرمانەکە
- باشترە بەکارنەیەت.
- خواردنی چەور: کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر مژینی دەرمانەکە نییە بەڵام ڕەنگە سکچوون زیاد بکات.
لە چی دوور بکەویتەوە
- دوورکەوتنەوە لە خواردنەوە کحولییەکان بە هەموو شێوەیەک. دوورکەوتنەوە لە دووگیانی (بۆ پیاوان و ژنانیش). دوورکەوتنەوە لەو کەسانەی نەخۆشی گوازراوەیان هەیە وەک ئەنفلۆنزا.
بارودۆخی نائاسایی
نیشانەکانی بریتین لە سکچوونی توند، ئازاری ناوسک، و تێکچوونی کارکردنی جگەر. لە کاتی خواردنی بڕی زیادە، دەستبەجێ پەیوەندی بە فریاکەوتنەوە بکە. ڕەنگە پزیشک (Cholestyramine) بەکاربهێنێت بۆ خێرا دەرهێنانی دەرمانەکە لە جەستە.
📞 پەیوەندی بکە بە 122 (فریاکەوتن)⚕️ ڕاستەوخۆ بەرەو نەخۆشخانە بڕۆ
1
✓ پێداچوونەوەی پزیشکی کراوە
پێداچوونەوە کراوە لەلایەن: Mhammad Salm,
بەرواری پێداچوونەوە: 14.03.2026
دوا نوێکردنەوە: 07.09.2026
هەموو ناوەڕۆکەکانمان لەلایەن پزیشکە پسپۆڕەکانی ئەنجومەنی ڕاوێژکاریمانەوە پێداچوونەوە دەکرێن. ئەنجومەنی ڕاوێژکاری ببینە
یارمەتیمان بدە بۆ باشترکردنی ناوەڕۆکەکانمان