خوێنڕێژیی ژێر پەردەی جاڵجاڵۆکەیی مێشک

نیشانە باوەکان

• نیشانە سەرەتاییەکان:
• سەرئێشەیەکی توند و لەناکاو (زۆرجار وەک "خراپترین سەرئێشە لە ژیاندا" وەسف دەکرێت)
• ڕەقبوونی مل
• دڵتێکەڵهاتن و ڕشانەوە
• هەستیاری بەرامبەر ڕووناکی (فۆتۆفۆبیا)
• تێکچوونی ئاستی هۆشیاری (وەک سەرلێشێواوی یان لەدەستدانی هۆش)
• نیشانە پێشکەوتووەکان:
• دەست لێ شێواوی
• دوو بینین یان کێشە لە بینیندا
• گرژبوون
• لاوازی لە لایەکی جەستەدا
• کۆما

• دەستنیشانکردنی خوێنڕێژی ژێر عنکەبوتی (SAH) پڕۆسەیەکی خێرایە و پێویستە بە زووترین کات ئەنجام بدرێت بەهۆی مەترسییەکانی ئەم حاڵەتەوە. سەرەتا، پزیشک پشکنینی جەستەیی دەکات و پرسیار لە نەخۆش دەکات دەربارەی نیشانەکانی و مێژووی پزیشکی. بەڵام بەهۆی ئەوەی زۆربەی نەخۆشەکان لە هۆش خۆیاندا نامێنن، زۆرجار زانیارییەکان لە خێزانەکەیان وەردەگیرێت.
• پشکنینی دەماری (Neurological Examination) بەشێکی گرنگە لە دەستنیشانکردنەکەدا. پزیشک هەڵسەنگاندن بۆ ئاستی هۆشیاری نەخۆش، توانای جووڵە، هەستیاری، ڕەفتار، و کارکردنی دەمارەکانی مێشک دەکات. هەروەها، پشکنین بۆ ڕەقبوونی مل (nuchal rigidity) دەکرێت، کە نیشانەیەکە لە بوونی خوێن لە دەوری مێشک.
• پشکنینی تیشکی (Imaging) زۆر گرنگە بۆ پشتڕاستکردنەوەی دەستنیشانکردنەکە. (CT scan) ی مێشک (brain CT scan) بەبێ بەکارهێنانی ماددەی ڕەنگدار (non-contrast CT scan) هەنگاوی یەکەمە. ئەگەر خوێنڕێژییەکە تازە بێت، ئەوا لە (CT scan) ەکەدا بە ڕوونی دەردەکەوێت. بەڵام، ئەگەر چەند ڕۆژێک بەسەر خوێنبەربوونەکەدا تێپەڕبووبێت، لەوانەیە لە (CT scan) ەکەدا دەرنەکەوێت.
• ئەگەر (CT scan) ەکە نۆرمال بوو، بەڵام گومان لە بوونی خوێنڕێژی ژێر عنکەبوتی هەبوو، ئەوا پشکنینی شلەی مێشک (lumbar puncture - spinal tap) ئەنجام دەدرێت. لەم پشکنینەدا، سوزنێک دەخرێتە ناو کەناڵی دڕکەپەتک بۆ وەرگرتنی نموونەیەک لە شلەی مێشک. ئەگەر خوێن لە شلەکەدا هەبوو، ئەوا ئەگەری بوونی خوێنڕێژی ژێر عنکەبوتی هەیە. بۆ دڵنیابوونەوە، نموونەکە بۆ بوونی زەرداویی (xanthochromia) دەپشکنرێت، کە بریتییە لە ڕەنگێکی زەردباو لە شلەکەدا کە نیشانەیەکە لەوەی خوێن لە ماوەیەکی زۆرتردا لەوێ بووە.
• هەروەها، ئەگەر خوێنڕێژی ژێر عنکەبوتی پشتڕاستکرایەوە، پێویستە هۆکارەکەی بدۆزرێتەوە. بۆ ئەم مەبەستە، پشکنینی دەماری وێنەیی وەک (CT angiography - CTA) یان (MR angiography - MRA) ئەنجام دەدرێت بۆ دۆزینەوەی ئانوریسم یان ناتەواوی دەماری. هەندێک جار، ئەگەر (CTA) و (MRA) ئەنجامەکەیان ڕوون نەبوو، ئەوا (cerebral angiography) ئەنجام دەدرێت، کە پشکنینێکی داگیرکارییە و تیایدا بۆرییەکی باریک دەخرێتە ناو دەمارێکەوە و ماددەی ڕەنگدار دەدرێت بۆ ئەوەی دەمارەکانی مێشک بە ڕوونی ببینرێن.