نەخۆشیی دەریچەکانی دڵ

Heart Valve Disease

نوسراوە لە لایەن Mhammad Salm — October 14, 2025

نەخۆشی دەریچەی دڵ بریتییە لە هەر حاڵەتێک کە کار دەکاتە سەر یەکێک یان زیاتر لە چوار دەریچەکەی دڵ، کە بریتین لە دەریچەی مایترال (mitral)، ترایکەسپید (tricuspid)، ئەئۆرتیک (aortic)، و سییەکان (pulmonary). ئەرکی سەرەکی ئەم دەریچانە بریتییە لە دڵنیابوون لەوەی کە خوێن بە ئاراستەیەکی دروست و یەکلایەنەدا بەناو دڵ و بۆ باقی جەستەدا دەڕوات. هەر دەریچەیەک لە پەڕەی تەنک بەڵام بەهێز پێکدێت کە لەگەڵ هەر لێدانێکی دڵدا دەکرێنەوە و دادەخرێن. کاتێک ئەم دەریچانە بە شێوەیەکی دروست کارناکەن، دوو کێشەی سەرەکی ڕوودەدات: یەکەمیان تەسکبوونەوەی دەریچە (Stenosis)، کە تێیدا پەڕەکانی دەریچەکە ڕەق دەبن و بە تەواوی ناکرێنەوە، ئەمەش ڕێڕەوی خوێن سنووردار دەکات و وا دەکات دڵ بە زەحمەتێکی زیاتر کار بکات بۆ پاڵنانی خوێن. دووەمیان گەڕانەوەی خوێن (Regurgitation or insufficiency)، کە تێیدا دەریچەکە بە تەواوی داناخرێت و دەبێتە هۆی ئەوەی بڕێک خوێن بە ئاراستەی پێچەوانە بگەڕێتەوە. ئەم نەخۆشییە دەکرێت بە شێوەی زگماکی (congenital) لەدایکبوونەوە هەبێت، یان دواتر لە ژیاندا بەهۆی هۆکاری جیاوازەوە پەرەبسێنێت. یەکێک لە هۆکارە باوەکانی پێشوو، تایبەت لە وڵاتانی تازەپێگەیشتوودا، تا-ی ڕۆماتیزمی (rheumatic fever) بوو کە لە ئەنجامی هەوکردنی گەرووی چارەسەرنەکراو بە بەکتریای سترێپتۆکۆکەسەوە دروست دەبوو. هۆکارەکانی تر بریتین لە هەوکردنی ناوپۆشی دڵ (infective endocarditis)، گۆڕانکارییەکانی پیری وەک کلسبوون و ڕەقبوونی دەریچەکان، جەڵتەی دڵ، نەخۆشییەکانی ماسولکەی دڵ (cardiomyopathy)، و هەندێک حاڵەتی بۆماوەیی. لەگەڵ زیادبوونی تەمەندا، مەترسی تووشبوون بەم نەخۆشییە زیاد دەکات، بەتایبەتی تەسکبوونەوەی دەریچەی ئەئۆرتیک کە لە بەساڵاچوواندا باوە. نەخۆشی دەریچەی دڵ لە قۆناغە سەرەتاییەکانیدا لەوانەیە هیچ نیشانەیەکی نەبێت، بەڵام لەگەڵ خراپتربوونی حاڵەتەکەدا، نیشانەکان دەردەکەون. گرنگیی ئەم نەخۆشییە لەوەدایە کە ئەگەر چارەسەر نەکرێت، فشارێکی زۆر لەسەر دڵ دروست دەکات. دڵ ناچار دەبێت بەهێزتر و خێراتر کار بکات بۆ قەرەبووکردنەوەی کێشەی دەریچەکە. ئەم کارکردنە زیادەیە بە تێپەڕبوونی کات دەبێتە هۆی گەورەبوون و لاوازبوونی ماسولکەی دڵ، کە دواجار دەبێتە هۆی سستبوونی دڵ (heart failure). هەروەها دەتوانێت ببێتە هۆی کێشەی تر وەک ناڕێکی لە لێدانی دڵ (arrhythmias)، مەینی خوێن (blood clots)، جەڵتەی مێشک (stroke)، و تەنانەت مردنی لەناکاو. بۆیە، دەستنیشانکردنی زوو و چارەسەرکردنی گونجاو زۆر گرنگە بۆ ڕێگریکردن لەم ئاڵۆزییە مەترسیدارانە و باشترکردنی کوالێتی ژیانی نەخۆش. چارەسەرەکان لە چاودێری و بەکارهێنانی دەرمانەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە نەشتەرگەری بۆ چاککردنەوە یان گۆڕینی دەریچەکە. بەهۆی پێشکەوتنی تەکنەلۆژیای پزیشکییەوە، ئێستا ڕێگای چارەسەری کەمتر مەترسیدار وەک گۆڕینی دەریچە لە ڕێگەی قەستەرەوە (TAVR) بەردەستە، کە هیوایەکی نوێی بەخشیوە بەو نەخۆشانەی کە مەترسی نەشتەرگەری کراوەیان لەسەرە.