گەڕانەوەی خوێن لە دەریچەی ترایکۆسپید

نیشانە باوەکان

• نیشانە سەرەتاییەکان:
• ماندوێتی و بێهێزیی گشتی، بەتایبەت لە کاتی ئەنجامدانی چالاکیی جەستەییدا.
• هەناسەبڕکێی سووک لە کاتی کارکردن یان وەرزشکردندا.
• هەستکردن بە لێدانی دڵی نائاسایی یان خێرا (palpitations).
• ئاوسانێکی کەمی قاچەکان و قولەپێیەکان (peripheral edema) کە لە کۆتایی ڕۆژدا زیاتر دەبێت.
• هەستکردن بە لێدان یان ترپە لە خوێنهێنەرەکانی ملدا (pulsating neck veins).
• نیشانە پێشکەوتووەکان:
• ئاوسانی بەرچاو و بەردەوامی قاچەکان، قولەپێیەکان، و ڕانەکان.
• کۆبوونەوەی شلەمەنی لە سکدا کە دەبێتە هۆی گەورەبوونی سک (ascites).
• گەورەبوونی جگەر (hepatomegaly) و هەستکردن بە ئازار یان قورسی لە بەشی سەرەوەی ڕاستی سکدا.
• کەمبوونەوەی ئارەزووی خواردن، دڵتێکەڵهاتن، و هەستکردن بە تێری زوو.
• هەناسەبڕکێی توند تەنانەت لە کاتی پشوودان یان پاڵکەوتندا.

• دەستنیشانکردنی گەڕانەوەی دەریچەی ترایکۆسپید پشت بە کۆمەڵێک هەنگاو دەبەستێت کە لە وەرگرتنی مێژووی نەخۆشی و پشکنینی جەستەییەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە پشکنینی پێشکەوتووی وێنەگرتن. لە کاتی پشکنینی جەستەییدا، پزیشک بە بەکارهێنانی ستێسکۆپ گوێ لە دەنگی دڵ دەگرێت و لەوانەیە گوێی لە دەنگێکی نائاسایی بێت کە پێی دەوترێت "murmur". ئەم دەنگە (holosystolic murmur) بەهۆی گەڕانەوەی خوێنەکەوە دروست دەبێت و لە لای ڕاستی خوارەوەی ئێسکی سنگ باشتر دەبیسترێت. هەروەها پزیشک سەیری خوێنهێنەرەکانی مل دەکات بۆ بینینی لێدانی نائاسایی (jugular venous distension)، و پشکنین بۆ ئاوسانی قاچەکان و گەورەبوونی جگەر دەکات.
• گرنگترین و سەرەکیترین ئامرازی دەستنیشانکردن بریتییە لە **ئیکۆی دڵ (Echocardiogram)**. ئەم پشکنینە بە بەکارهێنانی شەپۆلی دەنگی، وێنەیەکی جووڵاوی دڵ و دەریچەکانی نیشان دەدات. لە ڕێگەی ئیکۆوە، پزیشک دەتوانێت:
• 1. پێکهاتە و جووڵەی پەڕەکانی دەریچەی ترایکۆسپید ببینێت.
• 2. بە بەکارهێنانی تەکنیکی دۆپلەری ڕەنگاوڕەنگ (Color Doppler)، ئاراستە و بڕی ئەو خوێنەی کە دەگەڕێتەوە دیاری بکات.
• 3. توندیی گەڕانەوەکە پۆلێن بکات (سووک، مامناوەند، یان توند).
• 4. قەبارە و فرمانی سکۆڵە و گوێچکەڵەی ڕاست هەڵبسەنگێنێت.
• 5. فشاری ناو خوێنبەری سییەکان بخەمڵێنێت، کە زانیارییەکی گرنگە بۆ زانینی هۆکاری حاڵەتەکە.
• پشکنینەکانی تر بریتین لە **هێڵکاریی کارەبایی دڵ (ECG)** کە لەوانەیە نیشانەکانی گەورەبوونی گوێچکەڵە و سکۆڵەی ڕاست یان ناڕێکیی لێدانی دڵ نیشان بدات. **تیشکی ئێکس-ڕەی سنگ (Chest X-ray)** دەتوانێت گەورەبوونی قەبارەی دڵ (cardiomegaly) نیشان بدات. لە حاڵەتە ئاڵۆزەکاندا یان بۆ پلاندانان بۆ نەشتەرگەری، لەوانەیە پزیشک داوای **تەنینی موگناتیسیی دڵ (Cardiac MRI)** بکات بۆ وەرگرتنی وێنەی وردتر و هەڵسەنگاندنی وردتری قەبارە و فرمانی سکۆڵەی ڕاست. هەندێک جار **قەستەرەی دڵ (Cardiac Catheterization)** پێویست دەبێت بۆ پێوانەکردنی ڕاستەوخۆی فشارەکانی ناو ژوورەکانی دڵ و خوێنبەرەکانی سی.