مەیینی خوێن لە سییەکان (ئێمبۆلیزم)

نیشانە باوەکان

• نیشانە سەرەتاییەکان:
• هەناسەتەنگی لەناکاو (هەناسەدان قورس دەبێت و هەست بە توندی لە سنگدا دەکرێت)
• ئازاری سنگ (ئازارەکە لەناکاو دەست پێدەکات و لەوانەیە لەگەڵ هەناسەداندا خراپتر بێت)
• کۆکە (لەوانەیە خوێنی تێدا بێت)
• سەرگێژخواردن یان بورانەوە
• لێدانی دڵی خێرا
• نیشانە پێشکەوتووەکان:
• ئازاری قاچ یان سووربوونەوە و ئاوسانی قاچ (ئەمە نیشانەی خوێن مەیینی قووڵی دەمارەکانە کە دەتوانێت ببێتە هۆی ئێمبۆلیسمی سییەکان)
• شینبوونەوەی پێست (بەهۆی کەمی ئۆکسجین لە خوێندا)
• ئارەقکردنەوەی زۆر
• ترس و دڵەڕاوکێ
• تا

• دەستنیشانکردنی ئێمبۆلیسمی سییەکان پێویستی بە هەڵسەنگاندنی وردی پزیشکی هەیە، چونکە نیشانەکانی دەتوانن هاوشێوەی چەندین نەخۆشی تر بن. پڕۆسەی دەستنیشانکردن بە شێوەیەکی گشتی ئەم هەنگاوانە لەخۆدەگرێت:
• 1. **پشکنینی جەستەیی (Clinical Examination):** پزیشک سەرەتا پرسیار لەبارەی مێژووی تەندروستی و نیشانەکانت دەکات. پاشان پشکنینی جەستەیی ئەنجام دەدات بۆ دەستنیشانکردنی نیشانەکانی وەک لێدانی دڵی خێرا، هەناسەتەنگی، ئازاری سنگ، ئاوسانی قاچ، یان شینبوونەوەی پێست.
• 2. **پشکنینی خوێن (Lab Tests):**
• پشکنینی D-dimer:** ئەم پشکنینە ئاستی D-dimer لە خوێندا دەپێوێت، کە ماددەیەکە لە کاتی شیبوونەوەی خوێن مەییندا دروست دەبێت. ئاستی بەرزی D-dimer دەتوانێت ئاماژە بێت بۆ بوونی خوێن مەیین، بەڵام ئەنجامێکی نەرێنی بوونی ئێمبۆلیسمی سییەکان ڕەت ناکاتەوە.
• پشکنینی گازەکانی خوێن (Arterial Blood Gas - ABG):** ئەم پشکنینە ئاستی ئۆکسجین و دووەم ئۆکسیدی کاربۆن لە خوێندا دەپێوێت. لە ئێمبۆلیسمی سییەکاندا، ئاستی ئۆکسجین لەوانەیە نزم بێت.
• 3. **وێنەگرتن (Imaging):**
• ئەنجیۆگرام سی تی (CT Angiogram):** ئەم پشکنینە بە بەکارهێنانی تیشکی ئێکس و ماددەی ڕەنگدار وێنەی خوێنبەرەکانی سییەکان دەگرێت. ئەم پشکنینە زۆر وردە و دەتوانێت ئێمبۆلیسمی سییەکان دەستنیشان بکات.
• سکانی V/Q (Ventilation/Perfusion Scan):** ئەم پشکنینە هەواگۆڕکێ و گەیشتنی خوێن بۆ سییەکان دەپێوێت. ئەگەر بەشێک لە سییەکان هەواگۆڕکێی باشیان هەبێت بەڵام خوێنیان بۆ نەچێت، ئەوا دەتوانێت ئاماژە بێت بۆ ئێمبۆلیسمی سییەکان.
• ئیکۆکاردیۆگرام (Echocardiogram):** ئەم پشکنینە بە بەکارهێنانی شەپۆلی دەنگی وێنەی دڵ دەگرێت. لە ئێمبۆلیسمی سییەکاندا، ئیکۆکاردیۆگرام دەتوانێت نیشانەکانی فشاری زیاد لەسەر دڵی ڕاست دەستنیشان بکات.
• ئێکس ڕەی سنگ (Chest X-ray):** ئەم پشکنینە ناتوانێت ئێمبۆلیسمی سییەکان دەستنیشان بکات، بەڵام دەتوانێت نەخۆشییەکانی تری سییەکان ڕەتبکاتەوە کە نیشانەی هاوشێوەیان هەیە.
• 4. **پشکنینە تایبەتییەکان (Special Tests):**
• ئەنجیۆگرافی سییەکان (Pulmonary Angiography):** ئەم پشکنینە زۆر وردە، بەڵام کەمتر بەکاردێت. لەم پشکنینەدا، کاتەتەرێک دەخرێتە ناو خوێنبەرەکانی سییەکانەوە و ماددەی ڕەنگدار دەدرێت بۆ ئەوەی وێنەی خوێنبەرەکان بگیرێت.
• پزیشک بە پشتبەستن بە ئەنجامی ئەم پشکنینانە دەتوانێت ئێمبۆلیسمی سییەکان دەستنیشان بکات و پلانی چارەسەر دابنێت.