نەخۆشیی ماسولکەی سکۆڵەی ڕاستی دڵ

نیشانە باوەکان

• نیشانە سەرەتاییەکان:
• دڵەکوتێ (هەستکردن بە لێدانی خێرا، بەهێز، یان نائاسایی دڵ)
• بۆرانەوە (syncope) یان نزیکبوونەوە لە بۆرانەوە (presyncope)، بەتایبەت لە کاتی وەرزشکردندا
• سەرگێژخواردن
• ئازاری سنگ، بەتایبەت لە کاتی چالاکیی جەستەییدا
• هەناسەبڕکێ لە کاتی ماندووبووندا
• نیشانە پێشکەوتووەکان:
• سستبوونی لای ڕاستی دڵ، کە دەبێتە هۆی ئاوسانی قاچ، قولەپێ، و سک (edema and ascites)
• ماندووێتی و بێهێزیی بەردەوام
• هەناسەبڕکێی توند، تەنانەت لە کاتی پشوودانیشدا
• قۆناغە درێژخایەنەکانی تاکیاردیای بطینی (sustained ventricular tachycardia)
• نیشانەکانی سستبوونی هەردوو بطینی دڵ کاتێک بطینی چەپیش تووش دەبێت

• دەستنیشانکردنی کاردیۆمایۆپاتی بطینی ڕاستی ئاریتمۆژێنیک (ARVC) پرۆسەیەکی ئاڵۆزە و پێویستی بە کۆکردنەوەی زانیاری لە چەندین پشکنینی جیاوازەوە هەیە. زۆرجار پزیشکان پشت بە پێوەرەکانی "Task Force Criteria" دەبەستن، کە کۆمەڵێک پێوەری دیاریکراون بۆ یارمەتیدان لە دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە. پرۆسەی دەستنیشانکردن ئەم هەنگاوانە لەخۆدەگرێت:
• یەکەم، وەرگرتنی مێژووی پزیشکیی وردی نەخۆش و خێزانەکەی. پزیشک پرسیار لەبارەی نیشانەکانی وەک دڵەکوتێ، بۆرانەوە، و هەبوونی مێژووی مردنی لەناکاو لە خێزانەکەدا دەکات. پشکنینی جەستەیی لەوانەیە لە قۆناغە سەرەتاییەکاندا ئاسایی بێت، بەڵام لە حاڵەتە پێشکەوتووەکاندا لەوانەیە نیشانەکانی سستبوونی دڵ دەربکەون.
• دووەم، پشکنینە کارەباییەکانی دڵ:
• هێڵکاریی کارەبایی دڵ (ECG):** ئەمە پشکنینێکی سەرەتایی و گرنگە. پزیشک بەدوای نیشانەی تایبەتدا دەگەڕێت وەک پێچەوانەبوونەوەی شەپۆلی T لە لیدەکانی V1-V3 و دەرکەوتنی شەپۆلی ئێپسیلۆن (Epsilon wave) کە نیشانەیەکی تایبەتە بەم نەخۆشییە.
• چاودێریی هۆڵتەر (Holter Monitor):** تۆمارکردنی لێدانی دڵ بۆ ماوەی ٢٤-٤٨ کاتژمێر بۆ دەستنیشانکردنی هەر لێدانێکی نائاسایی بطینی کە لەوانەیە لە کاتی ECGـیەکی کورتدا دەرنەکەوێت.
• سێیەم، پشکنینە وێنەییەکان:
• ئیکۆکاردیۆگرام (Echocardiogram):** سۆنەری دڵ کە بەکاردێت بۆ هەڵسەنگاندنی قەبارە، شێوە، و کارکردنی بطینی ڕاست. نیشانەکانی وەک فراوانبوونی بطینی ڕاست، لاوازبوونی جووڵەی دیوارەکەی، و کەمبوونەوەی توانای пуمپی خوێن دەتوانن ئاماژەبن بۆ ARVC.
• وێنەگرتنی ڕەنینی موگناتیسیی دڵ (Cardiac MRI):** بە باشترین پشکنینی وێنەیی دادەنرێت بۆ دەستنیشانکردنی ARVC. ئەم پشکنینە دەتوانێت بە وردی جێگرتنەوەی شانەی ماسولکەیی بە چەوری و ڕیشاڵ، فراوانبوون، و بوونی ئەنیوریزم (aneurysm) لە دیواری بطینی ڕاستدا نیشان بدات.
• چوارەم، پشکنینەکانی تر:
• پشکنینی بۆماوەیی (Genetic Testing):** پشکنینی خوێن بۆ دۆزینەوەی گۆڕانە بۆماوەییە ناسراوەکانی پەیوەست بە ARVC. ئەنجامێکی پۆزەتیڤ دەتوانێت دەستنیشانکردنەکە پشتڕاست بکاتەوە و یارمەتیدەر بێت بۆ پشکنینی ئەندامانی تری خێزان.
• بایۆپسی (Endomyocardial Biopsy):** وەرگرتنی نموونەیەکی بچووک لە شانەی ماسولکەی دڵ لە ڕێگەی کاتێتەرەوە. هەرچەندە دۆزینەوەی شانەی چەوری و ڕیشاڵی دەتوانێت نەخۆشییەکە پشتڕاست بکاتەوە، بەڵام هەستیاریی ئەم پشکنینە کەمە چونکە نەخۆشییەکە بە شێوەی پەڵە پەڵە بڵاودەبێتەوە و لەوانەیە نموونەکە لە شوێنێکی تەندروستەوە وەربگیرێت.