بەرزیی کۆلیستڕۆڵی بۆماوەیی

Familial Hypercholesterolemia

نوسراوە لە لایەن Mhammad Salm — October 14, 2025

زیادەی کۆلێسترۆلی خێزانی (Familial Hypercholesterolemia) نەخۆشییەکی بۆماوەییە کە بەهۆی بەرزبوونەوەی نائاسایی کۆلێسترۆلی خوێنەوە دەناسرێت. ئەم نەخۆشییە بەهۆی گۆڕانکاری لە جینەکانەوە ڕوودەدات کە کاردەکەنە سەر ڕێژەی کۆلێسترۆلی خوێن. ئەم جینە گۆڕانکاریانە دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی توانای لەناوبردنی کۆلێسترۆلی خوێن لە لایەن جەستەوە، کە ئەمەش دەبێتە هۆی کۆبوونەوەی کۆلێسترۆل لە خوێندا. زیادەی کۆلێسترۆلی خێزانی نەخۆشییەکی باوە، بەڵام زۆرجار نەدەبینرێت. لە نێوان ١ لە ٢٥٠ بۆ ١ لە ٥٠٠ کەسدا ڕوودەدات. ئەم نەخۆشییە گرنگە چونکە ئەگەری نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان زۆر زیاد دەکات، بەتایبەتی لە تەمەنی گەنجیدا. بەبێ چارەسەر، ئەم نەخۆشییە دەتوانێت ببێتە هۆی سکتەی دڵ یان نەخۆشییەکانی دڵ. زیادەی کۆلێسترۆلی خێزانی بە دوو جۆر دەناسرێت: هێتێرۆزیگۆت (heterozygous) و هۆمۆزیگۆت (homozygous). جۆری هێتێرۆزیگۆت زیاتر باوە و لە کەسێکدا ڕوودەدات کە یەک جین گۆڕانکاری لێبووە. جۆری هۆمۆزیگۆت زۆر دەگمەنە و لە کەسێکدا ڕوودەدات کە دوو جین گۆڕانکاری لێبووە. جۆری هۆمۆزیگۆت زۆر قورسترە و دەتوانێت لە منداڵیدا دەستپێبکات. ئەم نەخۆشییە پێویستی بە چارەسەری خێرا و درێژخایەن هەیە بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان. چارەسەرەکان بریتین لە دەرمان، گۆڕانکاری لە شێوازی ژیان، و لە هەندێک حاڵەتدا نەشتەرگەری.