نەخۆشیی شریانە لاوەکییەکان

نیشانە باوەکان

• نیشانە سەرەتاییەکان:
• ئازاری ماسولکەکان یان گرژبوون لە قاچەکاندا کاتێک ڕێدەکەیت یان وەرزش دەکەیت (Claudication): ئازارەکە بە زۆری لە ماسولکەکانی قاچەکاندا ڕوودەدات، وەک ڕانەکان، قاچەکان، یان پێیەکان. ئازارەکە بە زۆری دوای ئەوەی بۆ ماوەیەک ڕێدەکەیت یان وەرزش دەکەیت دەست پێدەکات و کاتێک دەوەستیت نامێنێت.
• سڕبوون یان لاوازی لە قاچەکاندا: هەستکردن بە سڕبوون یان لاوازی لە قاچەکاندا، بە تایبەتی کاتێک بۆ ماوەیەکی زۆر دانیشتوویت یان پاڵکەوتوویت.
• گۆڕانکاری لە ڕەنگی پێستدا لەسەر قاچەکان: پێست لەسەر قاچەکان لەوانەیە ڕەنگی کاڵ یان شین ببێت، بە تایبەتی کاتێک بەرز دەکرێنەوە.
• برینی سەر پێیەکان یان قاچەکان کە زوو چاک نابنەوە: برینەکان لەسەر پێیەکان یان قاچەکان لەوانەیە زۆر بە هێواشی چاک ببنەوە، یان ڕەنگە هەرگیز چاک نەبنەوە.
• گەشەی هێواشی نینۆکەکان لەسەر قاچەکان: نینۆکەکانی قاچەکان لەوانەیە زۆر بە هێواشی گەشە بکەن، یان ڕەنگە زۆر ناسک بن.
• نیشانە پێشکەوتووەکان:
• ئازار لە قاچەکاندا تەنانەت کاتێک پشووش دەدەیت (ئازاری پشوودان): ئازارەکە لەوانەیە زۆر بەهێز بێت و شەوان خراپتر بێت.
• هەستکردن بە ساردی لە قاچەکاندا: قاچەکان لەوانەیە بە بەردەوامی سارد بن، تەنانەت کاتێک کەشوهەوا گەرم بێت.
• گۆڕانکاری لە ڕەنگی پێستدا لەسەر قاچەکان کە زۆر جددییە: پێست لەسەر قاچەکان لەوانەیە ڕەنگی ڕەش یان شینێکی تۆخ ببێت.
• برینی سەر پێیەکان یان قاچەکان کە تووشی هەوکردن بوون: برینەکان لەسەر پێیەکان یان قاچەکان لەوانەیە تووشی هەوکردن ببن و دەردراوی لێ بێت.
• مردنی شانەکانی قاچەکان (gangrene): مردنی شانەکانی قاچەکان دەتوانێت ببێتە هۆی بڕینەوەی ئەندامەکە.

• دەستنیشانکردنی نەخۆشی شریانە لاوەکییەکان (PAD) چەند هەنگاوێکی دەگرێتەوە بۆ ئەوەی پزیشک بتوانێت بە وردی بزانێت کە ئایا نەخۆشەکە تووشی ئەم نەخۆشییەیە یان نا. سەرەتا، پزیشک پشکنینی جەستەیی بۆ نەخۆشەکە دەکات. لەم پشکنینەدا، پزیشک گوێ دەگرێت بۆ لێدانی دڵ و دەمارەکان، پەستانی خوێن دەپێوێت، و پشکنینی دەمارەکانی قاچەکان دەکات بۆ ئەوەی بزانێت ئایا خوێن بە ڕێکی تێیدا دەڕوات یان نا. هەروەها پزیشک لە نەخۆشەکە دەپرسێت دەربارەی نیشانەکانی وەک ئازاری قاچەکان، سڕبوون، یان گۆڕانکاری لە ڕەنگی پێستدا.
• پاشان، چەند پشکنینێکی تاقیگەیی ئەنجام دەدرێن. ئەم پشکنینانە یارمەتیدەر دەبن بۆ ئەوەی بزانرێت ئایا نەخۆشەکە کێشەی دیکەی تەندروستی هەیە کە دەتوانێت مەترسی تووشبوون بە نەخۆشی شریانە لاوەکییەکان زیاد بکات، وەک شەکرە یان بەرزی کۆلیسترۆڵ. پشکنینەکانی خوێن دەتوانن ئاستی کۆلیسترۆڵ و شەکر لە خوێندا دیاری بکەن.
• هەروەها، چەند پشکنینێکی وێنەیی ئەنجام دەدرێن بۆ ئەوەی دەمارەکانی قاچەکان ببینرێن. یەکێک لەو پشکنینانە بریتییە لە ئەنجیۆگرافی (angiography)، کە تێیدا ڕەنگێک دەخرێتە ناو دەمارەکانەوە و پاشان وێنەی دەمارەکان دەگیرێت بە بەکارهێنانی تیشکی ئێکس یان تیشکی موگناتیسی (MRI). ئەم پشکنینە یارمەتیدەر دەبێت بۆ ئەوەی بزانرێت ئایا دەمارەکان تەسک بوونەتەوە یان نا. هەروەها، پشکنینی سۆنار (ultrasound) بەکاردێت بۆ بینینی دەمارەکان و دیاریکردنی خێرایی خوێن تێیدا.
• پشکنینی تایبەتیش هەیە کە پێی دەوترێت پشکنینی پاژنەی بازوویی (ankle-brachial index (ABI)). لەم پشکنینەدا، پەستانی خوێن لە پاژنەی پێ و بازوودا دەپێورێت. ئەگەر پەستانی خوێن لە پاژنەی پێدا کەمتر بێت لە پەستانی خوێن لە بازوودا، ئەوا ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە نەخۆشەکە تووشی نەخۆشی شریانە لاوەکییەکان بووە.